Quantcast

ZNAMENITOSTI BEOGRADA

Nina

Starosedelac
Supermoderator
Poruka
189.525
TOPČIDERSKA CRKVA



Crkva Svetih Apostola Petra i Pavla podignuta je 1832-1834. godine, kao zadužbina kneza Miloša Obrenovića, koji je podigao mnogobrojne hramove i manastirske konake u zemlji kao i van nje. Prema narodnoj tradiciji, knez Miloš je podigao ovaj hram u znak svog spasenja,, jer je tu izmakao Karađorđevom gnevu, i to zbog propusta turske vojske kod Careve Ćuprije u Topčideru. Po drugoj verziji, Knez Miloš je trebalo da bude pogubljen zbog suprotstavljanja Karađorđu na mestu gde se sada crkva nalazi. Po njegovom dolasku na vlast, ispunio je svoj zavet i obećanje sagradivši ovu crkvu, pored njegovog letnjeg dvorca, u neposrednoj blizini konaka Mitropolita Srbije. Crkva Svetih Apostola Petra i Pavla će sve do 1863. godine biti dvorska crkva, za koju su vezani važni događaji iz vremena stvaranja i organizovanja državnog i crkvenog života obnovljene Srbije. Istorijske okolnosti pod kojima su Turci porušili sve crkve iz perioda Despota Stefana Lazarevića zauzećem Beograda, ovu najstarije sačuvanu beogradsku crkvu iz perioda obnovljene Srbije čine izuzetno važnim spomenikom kulture. Kada govorimo o kulturnom i istorijskom značaju ove crkve, posebno treba istaći i to da je je njen nastanak usko vezan za nacionalnu borbu i stremljenja srpskog naroda da se oslobodi vekovnog turskog ropstva. Naime, Vožd Karađorđe je iz Topčidera za vreme Prvog srpskog ustanka 1804. godine poveo ustanike na Beograd, oslobodio ga i izvojevao pobedu srpskom narodu.



Kao što je poznato, Knez Miloš je topčiderskoj crkvi darovao tri zvona, od kojih su dva u Prvom svetskom ratu skinuta i odneta u Beč gde su zajedno sa ostalim pokupljenim zvonima iz pravoslavnih hramova pretopljena i upotrebljena u ratne svrhe. Treće najmanje zvono je sačuvano i danas predstavlja značajnu starinu. Zajedno sa crkvom i mitropolitovim konakom, stavljeno je pod zaštitu države 1949. godine. Ta istorijska zvona kneza Miloša su objavila slobodu i nezavisnost Srbije posle drugog hatišerifa iz 1830. godine.




Prvi ikonostas topčiderske crkve, u čijoj izradi je učestvovalo više slikara iz prve polovine 19. veka, izrađen je u periodu od 1834. do 1837.godine. Pominju se imena Konstantina Lekića, Janje Molera koji je naslikao 13 prazničnih, 13 apostolskih i 9 prestonih ikona i Dimitrija Jakšića. Taj tzv. Lekićev ikonostas prenet je 1874. godine u parohijsku crkvu sela Barič. Sadašnji ikonostas delo je našeg poznatog umetnika i slikara Steve Todorovića i slikara Nikole Markovića. Originalnost Steve Todorovića kao umetnika se ispoljila i u slučaju izrade topčiderskog ikonostasa, jer je učinio izvesna odstupanja u pogledu utvrđenog rasporeda ikona i izbora motiva. Izmeću ostalog, on je na južnim oltarskim dverima, umesto Svetog Arhiđakona Stefana naslikao jedan motiv iz Biblije: mladog Toviju u pratnji anđela, kao predstavnika i simvol napaćenog čovečanstva. Iznad ovih dveri naslikao je Sv. Stefana Dečanskog, dok je mesto na kome se obično slika Sveti Jovan Krstitelj ustupljeno Sv. Savi u arhijerejskom ornatu koji nema nikakve sličnosti sa danas poznatim Svetiteljevim likom iz manastira Mileševe. Ono što je takođe neobično je to da nijednom svetitelju nije naslikan oreol.





Po svojoj umetničkoj vrednosti i sjajnom koloritu, rezbarskoj veštini, ukusu i skladu boja, kojim ga je autor ovekovečio, spada među najlepše u zemlji. Na ikonama je uočljiv uticaj čuvenih dela zapadnog slikarstva. Rezbarni radovi u baroknom stilu, sa primesama rokokoa, pozlaćeni su. Ikonostas je poslednji put pozlaćen čistim zlatom 1929.godine. Rezbarski radovi su delo vajara Dimitrija Petrovića koji je radio i ikonostas Saborne crkve u Beogradu. U prilog ovoj tvrdnji je i pronađena kopija nacrta za ikonostas topčiderske crkve na kome je uočljiva sličnost sa sabornom crkvom.

Crkva nikada nije živopisana. Ipak je bilo pokušaja da se to učini, što dokazuje jedna sačuvana skica severnog zida sa ikonama crkve u Topčideru koju je radio Rus Boris Seljanko.
Gradnja crkve otpočela je kopanjem temelja 28. jula 1832. godine. Gradili su je ondašnji poznati neimari Janja Mihailović i Nikola Đorđević, izvođači mnogih građevina i zdanja starog Beograda, sa Hadži Nikolom Živkovićem, koji se smatrao izuzetnim graditeljem obnovljene Srbije. NJenu izgradnju su nadgledali poverenici i najbliži saradnici kneza Miloša. Zidanje crkve je trajalo oko tri godine, sa kratkim prekidom leta 1834. godine zbog slabog plaćanja i niskih nadnica majstora. Štedljivost Kneza Miloša pri gradnji crkve se ispoljila i u pogledu korišćenja materijala. Pre svega, radi se o upotrebi i korišćenju jednog starog groblja čiji su spomenici ugrađeni u crkvenom tornju i starom Mitropolitovom konaku, sadašnjem parohijskom domu.
To su stare nadgrobne ploče okrenute naopako, bez natpisa, sa izvesnom ornamentikom. Jedna od njih, uzidana sa severne strane crkvenog tornja, je posebno interesantna jer se na njoj nalaze izdubljena dvoja konjska klešta koja nam govore da je pokojnik bio zanatlija, potkivač konja. Nemoguće je utvrditi iz kog vremena potiču ovi spomenici i da li pripadaju XVII ili XVIII veku. Ovi uzidani spomenici nam ukazuju na to da se neko staro groblje nalazilo u neposrednoj blizini mesta na kome je kasnije sazidana crkva.



Crkva Svetih Apostola Petra i Pavla sagrađena je od tesanog kamena, žućkastog sitnog peščara, koji je otporan na vremenske uticaje; građevina je bez kubeta, a ima visok kameni toranj, koji se uzdiže nad zapadnom fasadom hrama, impozantnom u svojoj jednostavnosti. Crkva je građena ravnomerno, sa jedva primetnim fugama, tako da deluje kao da je od jednog kamena. Fasade crkve su izdeljene plitkim pilastrima sa profilisanim kapitelima i plitkim polukružnim lukovima koji povezuju polastre, iznad kojih se nalazi niz plitkih arkadica.
Što se unutrašnjosti tiče, gornji delovi zapadnog i južnog portala ukrašeni su plitkim reljefom uklesanim u kamen, sa motivima vinove loze i drugim stilizovanim biljnim ornamentima i krstovima. Svi ovi elementi odražavaju izuzetnu neimarsku veštinu graditelja ove, inače male građevine, urađene sa puno ukusa i mere. Topčiderska crkva je po svom unutrašnjem sklopu jednobrodna građevina, zasvođena sedrastim lakim kamenom i opekom. Severni i južni zid crkve prevezan je sa dve gvozdene traverze.

Iako je zasigurno poznato da je crkva uglavnom bila završena u toku 1834. godine (u prilog tome govori natpis sa godinom na zvonu koje je Knez Miloš darovao topčiderskoj crkvi), ne može sa sigurnošću da se tvrdi kada su bili gotovi unutrašnji radovi i kada su počela da se vrše bogosluženja.


sa sajta topciderske crkve
 

Nina

Starosedelac
Supermoderator
Poruka
189.525
ZGRADA ZAVODA ZA ZAŠTITU SPOMENIKA KULTURE

Nalazi se na Kelemegdanu

546001


Knez Aleksandar Karađorđević, na predlog Jovana Sterije Popovića, izdaje 22. februara 1844. godine Uredbu o zabrani rušenja starih gradova i njihovih razvalina, u saglasnosti sa Sovjetom. Uredba o zaštiti spomenika istorije prvi je opšti akt o zaštiti kulturnog nasleđa u Srbiji i predstavlja jedan od prvih savremenih opštih spomeničkopravnih akata u Evropi 19. veka.
Zgrada Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda podignuta je posle 1902., a pre 1904. godine, za potrebe Generalštaba srpske vojske. Imala je sve karakteristike javnih zdanja zidanih krajem 19. početkom 20. veka koja su svojim strogim postulatima reprezentovala „istorijsku utemeljenost savremenih državnih ustanova”


546002


Poput brojnih tvrđavskih objekata zgrada je stradala u bombardovanju Beograda oktobra 1915. godine. Posle Prvog svetskog rata u uslovima formiranja države u promenjenim granicama, znatno uvećanim potrebama za vojnim kadrom i hitnim obezbeđenjem prostora za njihov smeštaj odlučeno je da se i nova generalštabna zdanja podignu na istom mestu na kom je Generalštab stvarao svoju , na Gornjem gradu Beogradske tvrđave.
Zbog okolnosti u kojem su nastajale, nove građevine su morale biti najjednostavnije i najbrže za gradnju te su podignuti bondručni, privremeni objekti - jedan na bastionu I jugozapadnog fronta, a drugi nad sačuvanim ostacima starije građevine, nad jugozapadnim bedemom.


546003


Zgrade su najverovatnije delo Janka Šafarika, arhitekte u Građevinskom odseku inžinjersko-tehničkog odeljenja Ministarstva vojske i mornarice. Oblikovane su po uzoru na balkansku gradsku arhitekturu XIX veka. NJima dominira sprat nad erkerima rešen u vidnom bondručnom sistemu, sa velikim brojem prozorskih otvora između drvenih stubova.


546004


Posle preseljenja Generalštaba u novu zgradu u Ulici kneza Miloša objekti u Gornjem gradu adaptirani su za Vojni muzej koji se u njima nalazio do 1956. godine, kada su mu dodeljene prostorije Vojnogeografskog instituta u neposrednoj blizini.
Od 1934. godine u ovoj zgradi nalazio se deo postavke Vojnog muzeja posvećen ubistvu kralja Aleksandra u Marseju.

546005


U napuštenu zgradu nad jugozapadnim bedemom uselio se 1961. godine Zavod za zaštitu spomenika kulture, dok je druga zgrada koja je bila u veoma lošem stanju srušena. Za nešto više od pet decenija koliko se Zavod nalazi u ovoj zgradi, na njoj su u više navrata izvođeni složeni i obimni radovi na sanaciji i rekonstrukciji.


546006


Zgrada danas predstavlja ne samo svedočanstvo razvoja Beogradske tvrđave već i razvoja službe zaštite kulturnog nasleđa, a za sve građane Beograda i njegove posetioce prepoznatljiv motiv Beograda.

Zgrada Zavoda za zaštitu spomenika kulture Beograda – ustanove kulture od nacionalnog značaja nalazi se pod zaštitom kao deo Beogradske tvrđave, kulturnog dobra od izuzetnog značaja za Republiku Srbiju (Službeni glasnik SRS 14/79).
izvor:wikipedija
 

Nina

Starosedelac
Supermoderator
Poruka
189.525
ZGRADA VOJNOGEOGRAFSKOG INSTITUTA

Mije Kovačevića 5

560979


Vojnogeografski institut je jedna od najstarijih ustanova naše vojske. Osnovan je 5. februara 1876. godine, kao Drugo (Geografsko) odeljenje Glavnog đeneralštaba Srpske Vojske. Odeljenje je 1920. godine preraslo u Geografski institut (1923. u Vojnogeografski institut) - prvu vojnu ustanovu koja je ponela naziv "institut".Nalazio se u zgradi danasnjeg Vojnog Muzeja na Kalemegdanu

560980


Prva karta koja je nastala kao rezultat rada ustanove je Karta Sliva Južne Morave u razmeru 1:300.000 koja je publikovana 1881. godine.

U Kraljevini Srbiji je izvršio topografski premer države u razmeru 1:50.000, na osnovu kojeg je izrađeno 95 listova Đeneralštabne karte razmera 1:75.000, prve karte Srbije nastale premerom zemljišta. Ova karta je ostala u vojnoj i državnoj upotrebi nekoliko decenija i poslužila kao osnovni kartografski izvor svim kartama Kraljevine Srbije sitnije razmere. Takođe, u ovom su periodu razvijene osnovne geodetske mreže (trigonometrijska triangulacija I, II i III reda i precizni nivelman), izvršena astronomska merenja u cilju određivanja oblika geoida, itd.

U periodu balkanskih i I svetskog rata, VGI je dao veliki doprinos Srpskoj vojsci i saveznicima, izradom i štampanjem karata jugoistočne Evrope, u raznim razmerima. Kartografski radovi su vršeni na celom putu odstupanja Srpske vojske, zatim na Krfu, a potom i u Solunu.

560981

U periodu između dva svetska rata, VGI je stvorio jedinstvenu geodetsku osnovu na celoj državnoj teritoriji Kraljevine Jugoslavije (triangulaciju i nivelman), na osnovu premera u razmeru 1:50.000 izradio topografsku kartu razmera 1:100.000 i niz topografskih karata sitnije razmere. U ovom periodu, VGI postaje kadrovski i materijalno snažna ustanova koja je sa uspehom zadovoljavala ne samo brojne vojne i državne potrebe, već je bila stalno prisutna u radu i projektima Međunarodne geodetske i geofizičke unije, Međunarodne geografske unije i drugih međunarodnih stručnih i naučnih organizacija. Institut je bio inicijator velikih međunarodnih geodetskih naučnih projekata - stepenskih merenja duž 22. meridijana i 45. paralele, a uzeo je učešća i u drugim međunarodnim geodetskim i kartografskim radovima i projektima
 

Nina

Starosedelac
Supermoderator
Poruka
189.525
Nakon II svetskog rata, VGI je nastavio i završio rad na osnovnim geodetskim mrežama, kada se pojavila potreba za novom zgradom koja je izgradjena u periodu 1950-1954. godine, prema projektu arhitekte Milorada Macure (1914-1989), jednog od najistaknutijih predstavnika srpske i beogradske graditeljske scene posleratnog perioda. U prostorno-funkcionalnom smislu jasno se izdvajaju dve celine koje su bile namenjene dvema korisničkim institucijama. Severno krilo u kojem je smeštena Štamparija orijentisano je prema parku, dok je južno krilo, namenjeno Vojnogeografskom institutu, postavljeno prema ulici Mije Kovačevića.

560984


Zgrada spada u najranije primere beogradskog graditeljstva na kojima se prepoznaje napuštanje socrealističkih shvatanja i približavanje arhitektonskom rečniku internacionalnog stila. Izgradnja novog objekta za njegove potrebe u prvim posleratnim godina govori u prilog važnosti i značaja koji je ova institucija uživala u novoformiranoj državi. Projektovanje i realizacija objekta predstavlja najreprezentativniji primer prevazilaženja arhitekture socrealizma u ranim posleratnim godinama i prvi monumentalni objekat javnog karaktera, koncipiran u skladu sa progresivnim proevropskim arhitektonskim načelima. Po pojedinim elementima karakterističnim za njegovo projektovanje i realizaciju ovo delo predstavlja pionirski rad u domaćoj posleratnoj produkciji – na njemu je po prvi put primenjen sistem sa brisolejima i postignuto jedinstvo funkcionalnih i estetskih načela, ostvarena je dosledna upotreba modularnog sistema kako u oblikovanju fasada, tako i u enterijeru. U okviru stvaralačkog opusa arhitekte Milorada Macure, građevina zauzima istaknuto mesto i oslikava autora kao ličnost progresivnih ideja i najsavremenijih shvatanja, koja su bila istovremena sa vladajućim tendencijama na evropskoj graditeljskoj sceni.

560985


Od osnivanja do danas institut nije menjao svoju osnovnu delatnost - svo vreme se bavio izradom karata za vojne potrebe. U svojoj dugoj istoriji Vojnogeografski institut je imao veoma važnu ulogu u razvoju srpske geodezije, kartografije i fotogrametrije. Realizovao je niz projekata od državnog značaja, kao što je projektovanje i uspostavljanje prve državne trigonometrijske, nivelmanske, gravimetrijske i GPS mreže. Jedan od najznačajnijih zadataka instituta je prvi sistematski topografski premer celokupne državne teritorije na osnovu kojeg su izrađene brojne topografske karte.
izvor:beogradskonasledje i sajt VGI
 

Nina

Starosedelac
Supermoderator
Poruka
189.525
KUĆA NEVENE ZABORSKI

Dalmatinska br.79

U periodu moderne između dva svetska rata, srpska arhitektura se razvijala kroz više paralelnih pravaca: zakasnela secesija, folklorizam srpsko-vizantijskog stila, miks neoklasicizma i akademizma. Međutim, pojavom GAMP-a, odnosno grupe arhitekata modernog pravca, etabliraće se najnoviji dominantni građevinski trend funkcionalnosti i estetika minimalizma jednog Ota Vagnera ili Adolfa Losa.

562485


Tako su nastale neke od institucija poput Palate "Albanija", Doma Armije, zgrade Tanjuga, Parobroda, Prve i Pete beogradske gimnazije, Etnografskog muzeja i Aero-kluba, Paviljona "Cvijeta Zuzorić" i Patrijaršije, Jugoslovenske udružene i Agrarne banke, hotela "Mažestik", "Prag" i "Beograd", Radio Beograda i Pozorišta na Terazijama, Igumanovljeve palate, zgrade "Borbe", UNS-a ili Udruženja inženjera i arhitekata, crkve na Crvenom krstu i Bitef teatra, Starog sajmišta i zgrade komande RV i PVO u Zemunu, termocentrale "Snaga i svetlost" i BIGZ-a, bolnica "Tiršova" i "Sveti Sava", auto-salona Fiat i Opel, starog MUP-a i Astronomske opservatorije na Zvezdari. Ili pojedinačnih stambeno-poslovnih zgrada poput Solida, Lektresa, kuća Zdravka Đurića ili Nevene Zaborski, svih drugih referentnih, široj javnosti nepoznatih repera sa Dorćola, Obilićevog i Topličinog venca, sa prostora od Ulice kneza Miloša do Glavne železničke stanice, zaleđine između pomenutog Radio Beograda i Skupštine, gravitacije Vračara oko Bulevara i Njegoševe ulice, kuća i vila na Neimaru, u Profesorskoj koloniji, na Topčiderskom brdu i Senjaku.

Kuća Nevene Zaborski koja je proglasena spomenikom kulture.

Sagrađena je 1931. godine prema projektu arhitekte Milana Zlokovića, kao tip jednospratne porodične kuće sa jednim stanom, sa dnevnim boravkom u prizemlju i spavaćim sobama na spratu. U spoljnom oblikovanju, ulična fasada je simetrična i tretirana je kao glatko zidno platno u jednoj ravni iz koga su isečeni otvori. Slikarski tretman fasade naglašen je i širokim okvirom. Dekorativni elementi svedeni su na dva plitka jonska pilastra, koji uspostavljaju ritam prozorskih otvora i istuču vertikalnost čitave kompozicije, i na ornamentalni reljef postavljen na samom vrhu u osovini kuće. Dekorativni tretman fasade ukazuje na priključenje „ar deko“ arhitektonskom pokretu koji se širom Evrope održao sve do početka Drugog svetskog rata. Kuća Nevene Zaborski zauzima značajno mesto među brojnim stambenim objektima koje je autor realizovao u Beogradu. Ukazuje na otvaranje beogradske graditeljske scene modernim idejama tog doba i afirmisanim savremenicima i na taj način prezentuje ranu fazu razvoja Zlokovićevog i beogradskog modernizma. Istovremeno, zauzima i značajno mesto u okviru opusa jednog od najvećih autora srpskog modernizma, Milana Zlokovića.
izvor:wikipedija
 

Nina

Starosedelac
Supermoderator
Poruka
189.525
VILA RAJH

564264


Vila Rajh nalazi se na teritoriji opštine Savski venac, u ulici Sanje Živanović broj 2a, u privatnoj svojini.

Podignuta 1931. godine prema projektu istaknutog beogradskog arhitekte Dušana Babića, u duhu modernih arhitektonskih stremljenja. Koncipirana je kao izduženi paralelopiped, sa dve etaže sa nivoa ulice Sanje Živanović i tri etaže u dubini parcele. Veštom kombinacijom konstrukcije masivnih zidova i stubova na obodnim ivicama, postignut je efekat lakoće i dinamike. Dosledno sprovođenje principa otvaranja velikih terasa prema bašti, u kombinaciji sa funkcionalistički primenjenim geometrijskim principom oduzimanja mase i uvođenja stubova, čini ovu vilu jednim od najistaknutijih primera beogradske moderne arhitekture, dok dekorativni tretman fasada ukazuje na priključenje ar deko arhitektonskom pokretu koji se širom Evrope održao sve do početka Drugog svetskog rata. Vila Rajh predstavlja izuzetan primer modernog arhitektonskog razmišljanja i značajno autorsko ostvarenje Dušana Babića koji spada u red vodećih srpskih arhitekata tridesetih godina 20. veka.

Vila kao znacajno arhitekstonsko delo proglasena je spomenikom kulture 2013 g.
 

Nina

Starosedelac
Supermoderator
Poruka
189.525
DOM BRAĆE KRSTIĆ
Kralja Milutina, br. 5

567343


Dom braće Krstić je sagrađen oko 1895. godine kao reprezentativni stambeni objekat i predstavlja jednu od retko očuvanih manjih stambenih zgrada na prostoru između Terazija i Trga Slavija. Sudeći prema bogatoj profilaciji oko prozora može se pretpostaviti da je autor objekta bio arhitekta Jovan Ilkić.


567348


Preduzimač radova bio je Gavra Sabovljević, koji je objekat sazidao kao „kuću za rentu“, a ubrzo ju je prodao roditeljima braće Krstić. Kuća je prizemna porodična zgrada sa četiri sobe, razvijene oko hola, i odeljenjima u podrumu koja služe kao pomoćne prostorije- Oprema stana je uobičajena, stim da su pod i sokla u holu izrađeni od mermera, a tavanica jedne prostorije je drvena i kasetirana.
U toj kući su rođeni Petar (1899) i Branko Krstić(1902). Njihov otac je umro veoma rano, već 1904. godine. Po završetku školovanja braća Krstić radili su u sobama iz dvorišta, dok su stambene sobe bile sa ulice. U dvorišnoj zgradi koja je dograđena neposredno posle Prvog svetskog rata, formiran je projektantsko-izvođački biro „Arhitekt“ čiji su osnivači bili Milan Sekulić, M. Petrović-Obućina i Dragiša Brašovan. Kuća je formalno promenila vlasnika sredinom pedesetih godina kada je majka umrla, a Petar i Branko Krstić su osnovali svoje porodice. Nešto kasnije došlo je do podele vlasništva na dva idealna dela bez bilo kakvih promena u dispoziciji prostora.

567344


Petar i Branko Krstić su svoju karijeru započeli nagrađenim projektom za Paviljon Jugoslavije na izložbi u Filadelfiji 1925. godine, a potom i nagrađenim rešenjem za Svetosavski hram 1927. godine. Pripadali su Grupi arhitekata modernog pravca, a njihovo zajedničko delo obuhvata više desetina projektovanih i izvedenih objekata, među kojima su palata Agrarne banke, crkva Svetog Marka, Igumanova palata.
Kuća je obnovljena u prvoj deceniji 21. veka
Dom braće Krstić proslešen je za spomenik kulture 1973.godine
 

Nina

Starosedelac
Supermoderator
Poruka
189.525
ZAPADNA KAPIJA BEOGRADA

570737


Zapadna kapija Beograda ili Geneks, izgrađana od dve kule koje se izdižu nad Novim Beogradom u Ulici narodnih heroja. Njene spoljašnje konture i raskoš sada predstavljaju kulturno nasleđe.
Ime Zapadna kapija dobila je zbog položaja kojim daje dobrodošlicu putnicima koji dolaze u Beograd

570728


Osim naziva, impozantna je i njena veličina. Prva kula se sastoji od 30 etaža i 84 stana, dok je ona bliža auto-putu poslovne namene i ima 39 nivoa, sa kulom-restoranom na vrhu. Ovaj lokal predstavljao je posebnu atrakciju, odakle su posetioci uživali u smirujućem pogledu na panoramu Beograda, ali on trenutno, nažalost, ne radi. Inače, kule su spojene na vrhu romantičnom dvoetažnom pasarelom.

570729

Zapadna kapija ima i posebnu umetničku vrednost, zbog čega se izdvaja u odnosu na druge građevine glavnog grada. Nju je projektovao jedan od naših najpriznatijih arhitekata Mihajlo Mitrović.

570731


Fasada je urađena naizgled grubo, u natur betonu, sa elementima strukturalizma i konstruktivizma, a svrstava se u arhitektonski pravac brutalizam, stil naročito razvijan između 1954. i 1970. godine. Mihajlovićevo tretiranje forme i detalja približavaju objekat periodu postmoderne
Karakteristično za Mitrovića, koji rado na svojim objektima implementira i skulpturu i slikarstvo, jeste to što je na ulaznom tremu stambene kule bio postavljen mural Lazara Vujaklije. Kancelarije su bile osmišljene po sistemu "open spejs", kako bi u budućnosti u njima lakše mogao da se menja enterijer.

570736


Jedan od simbola razvoja prestonice - "Geneks kula", sedište nekad najuspešnije jugoslovenske firme, centar tadašnjeg poslovnog i političkog sveta, danas je samo prostor za reklamne panoe i nosač televizijskih predajnika. Deo zgrade je pust i prazan. Već deceniju i po poslovnom delu zgrade se traži novi vlasnik. Nuđena je na tržištu nekoliko puta po ceni od 15 miliona evra.
(delovi teksta sa wikipedije i novosti)
 

Nina

Starosedelac
Supermoderator
Poruka
189.525
ISTOČNA KAPIJA BEOGRADA

574666


Istočna kapija Beograda je neslužbeni naziv za tri solitera koji se nalaze na teritoriji Opštine Zvezdara, u Beogradu.Zvanican naziv je Rudo, i to ime dao im je beogradski arhitekta Dragoljub Mićović koji je vršio stručni nadzor njihove izgradnje a koji je rodom iz tog grada u Bosni
Soliteri se nalaze u blizini auto-puta i svojom veličinom i upadljivošću predstavljaju simboličku kapiju na ulasku u Beograd za putnike koji dolaze iz pravca istoka. Autori projekta su arhitekta Vera Ćirković i inženjer Milutin Jerotijević. Izvođač radova bilo je preduzeće „Rad“. Izgradnja je trajala od 1973. do 1976. godine. Zgrade su useljene 1976. godine.

Rudo naselje objedinjuje 3 solitera, od po 85 metara visine, koja imaju po 28 spratova i međusobno su okrenuta jedan ka drugome i spaja ih plato kao i igralište za decu. Svaki soliter ima po 190 stanova. U soliteru Rudo 1 živi oko 450 stanara, u soliteru Rudo 2 oko 530 a u soliteru Rudo 3 oko 400 što ukupno čini oko 1400 stanara. Soliteri su rađeni na postoljima u visini od 3 sprata a posle se 6 serija od po 4 sprata terasasto sužavaju do sistema za održavanje iznad 27 sprata. Delimična rekonstrukcija fasade zgrada urađena je 2004. godine.Sledeca rekon strukcija bila je 2008 g.
wikipedija

574667
 

Nina

Starosedelac
Supermoderator
Poruka
189.525
ZGRADA FRANCUSKE AMBASADE

576283


Romantični duhovi vole metaforu koja kaže da je epoha art nuvoa ili secesije potonula davne 1912. sa najluksuznijim i najvećim interkontinentalnim putničkim brodom „Titanik“. Ovaj legendarni „grad“ na vodi bio je u celini dizajniran u raskošnom, izrazito dekorativnom duhu secesije, tog prvog stvaralačkog previranja koje će se usprotiviti klasičnim akademskim kanonima. Novi stil art deko, koji će obeležiti dvadesete i tridesete godine minulog veka, dobiće svoje maksime u Krajslerovom oblakoderu u Njujorku i grandioznom putničkom brodu „Normandija“ čije je enterijere dizajnirao Rože-Anri Eksper, isti arhitekta koji je projektovao jednu od najlepših palata u Beogradu – zgradu Francuskog poslanstva kod Kalemegdana. Tako se u prestonici ratovima izmučene Srbije pojavio vodeći svetski umetnički stil u istom trenutku kada i u velikim svetskim metropolama. Pokazalo se da spoj srpskog mermera i francuskog ukusa daje simbiozu apsolutne elegancije, koja posmatraču naprosto zaustavlja dah.

576285


Sav elitni svet jugoslovenske prestonice okupio se 21. decembra 1935. godine na otvaranju novog francuskog poslanstva, a tom sjajnom prijemu prisustvovali su i knez namesnik Pavle Karađorđević i kneginja Olga u društvu Milana Stojadinovića i svih članova vlade. Posle gotovo osam decenija, stil zdanja francuske ambasade u Beogradu je i dalje elegantan i rafiniran.

576286


Urbana legenda kaže da je u vreme izgradnje ambasade jedan službenik francuskog Ministarstva inostranih poslova zamenio arhitektonske planove. Beograd je navodno dobio zdanje koje je trebalo da bude podignuto u Tunisu, a tamo je osvanuo objekat planiran za naš glavni grad. U svemu tome, naravno, nema nimalo istine. Brojna pisma i uredno očuvani dokumenti potvrđuju zvaničnu verziju događaja.

576287


Spoljašnje zidove objekta ukrašavaju četiri reljefa, koji predstavljaju skraćenu verziju istorije Francuske. Na njima su prikazani Vercingetoriks, Jovanka Orleanka, Luj XIV i Marijana, simbol Francuske revolucije. Vercingentoriks je bio vođa galskih plemena koji se suprotstavio Cezaru i izdejstvovao pobedu u bici kod Gregovije. Posebno je zanimljiv kao istorijska ličnost koja je inspirisala nastanak Asteriksa, čuvenog junaka iz stripa.
Arhitekta Rože-Anri Eskper dao je vrlo precizane odrednice za uređenje enterijera ambasade. Španjolete, bronzane kvake na vratima, imaju oznaku FR (Francuska Republika), pojedini stolovi ukrašeni su heksagonom (zato što oblik Francuske na geografskim kartama podseća na tu geometrijsku šaru), a veliki reljefni medaljoni pored ulaznog hola predstavljaju Loaru, Garonu, Senu, Rajnu i Ronu (poznate francuske reke). Nameštaj je urađen od kubanskog mahagonija, hrastovine, mermera i drugog luksuznog materijala. Art deko stil poznat je i po praktičnosti, tako da je veliki kristalni luster, koji se nalazi na tavanici rotonde, opremljen mehanizmom koji omogućava lako spuštanje da bi se očistio.

576288


Ambasada je sagrađena kao veoma moderna građevina. Ima pet spratova, prva dva za javne funkcije, a preostala tri za ambasadora i privatne prostorije. Bila je opremljena liftom kojim se hrana dopremala iz kuhinje u trpezariju, centralnim grejanjem i garažom prilagođenom automobilima i fijakerima. Radijatori su smatrani ružnim, tako da je toplota distribuirana kroz sistem podnog grejanja koji funkcioniše i danas.
Neposredno pred početak Drugog svetskog rata pojedini predmeti, poput tapiserija i nameštaja, vraćeni su iz ambasade u Francusku zbog zaštite. Kad se rat završio, novi zakon o umetninama zabranjivao je da stara umetnička dela, poput tapiserije iz XVII veka, ponovo napuste zemlju i ona više nikada nisu izložena u Srbiji.

576289


Kad su Nemci zaposeli objekat za vreme Drugog svetskog rata, prekrečili su trpezariju debelim slojem kreča. Sećanje na Eksperove zidove brzo je izbledelo i stanari koji su se smenjivali u ambasadi nisu znali kako bi ona zaista trebalo da izgleda. Restauracija, koja se sprovodi od 2003. godine, ponovo je otkrila originalne ideje arhitekte. Naslage kreča su uklonjene i šarenim mermernim zidovima, ukrašenim crvenkastim pravougaonicima, konačno je vraćen stari sjaj.

Jedan od salona u ambasadi nema prozore, što ga čini jedinstvenim u objektu. Njegova prozirna tavanica propušta osvetljenje sa sprata. Slična rešenja primenjivana su za potpalublja velikih prekookeanskih brodova, kakav je bio parobrod Normandija. Prilikom restauracije ambasade motiv za zavese u maloj trpezariji takođe je tražen u stilskim osobinama tog broda, reprezentativnog primera art deko stila koji je građen u isto vreme kada i ambasada.

576290


Ambasada je sa dve strane okružena Gračaničkom i Pariskom ulicom, a sa druge dve vrtovima. Na mestu gde se danas nalazi veći vrt sa bazenom i bistom Luja Bartua, francuskog ministra nastradalog prilikom atentata u Marseju, planirana je izgradnja bogoslovskog seminara. Srpska pravoslavna crkva se zbog toga opirala prodaji parcele punih pet godina. Pregovori su konačno završeni posle svečanog otvaranja ambasade, 1936. godine.

Tri snažne žene u antičkoj odeći na krovnom vencu ambasade predstavljaju slobodu, jednakost i bratstvo, ključne reči Francuske revolucije. Osmislio ih je vajar Karlo Sarabezol, ali verovatno nije ni slutio da će se gospa koja predstavlja jedinstvo previše isticati. Skulptura je, naime, vraćena na doradu i „obučena“ u tuniku pristojne dužine jer prvobitna naga verzija nije bila u skladu sa tadašnjim moralom Beograđana.
Zgrada je evropski i svetski biser arhitekture „art dekoa“ i spada u najlepša beogradska zdanja,koju su namenski, kao Francuski legat i poslanstvo, izgradili francuski i srpski graditelji u periodu od 1928. do 1935. godine.
city magazin,wikipedija
 

Nina

Starosedelac
Supermoderator
Poruka
189.525
Sokolski pokret u Kraljevini Jugoslaviji
578582


Iako je u Beogradu sokolski pokret imao svoje preteče, u Kraljevini Jugoslaviji je zvanično osnovan 1929. godine. Sokolstvo kao "viteška organizacija za fizičko jačanje" nastalo je u Pragu 1862. godine kao način borbe portiv germanske prevlasti u vreme Austrougarske, a njegov osnivač bio je dr Miroslav Tirš (da, onaj po kome je Tiršova ulica dobila ime). Ideja je bila da se, kroz fizičko i moralno snaženje ljudi stvore snažniji Sloveni koji će se osloboditi spoljnih uticaja i strane vlasti.
Tada je dr Emanuel Toner, čovek koji je bio jedan od članova uprave ovog udruženja, dao predlog da organizacija ponese naziv Soko. Ime je inspirisano srpskim narodnim pesmama koje junake nazivaju sokolovima.



Dr Vladan Đorđević, jedan od Todorovićevih gimnastičara, studirao je u Beču gde se upoznao sa idejama Fridriha Ludviga Jana, istaknutog nemačkog gimnastičkog pedagoga i teoretičara, o potrebi fizičkog i moralnog preobražaja nemačke nacije. Jan je osnivač sportskog pokreta Turvater koji je koristio kao sredstvo za zajedničko delovanje koje, samim tim što je zajedničko, mora biti patriotsko.
Đorđević je, po povratku sa studija, dobio nameštenje načelnika Sanitetskog odeljenja. Koristeći poziciju, svoje ideje o osnivanju gimnastičkog društva u Beogradu izneo je ministru Milutinu Garašaninu. Tako je 1881. godine nastalo Beogradsko društvo za gimnastiku i borenje koje je radilo na razvoju telesne snage i zdravlja svojih članova, podizanju novih društava zarad širenja svesti narodne zajednice, uvođenju narodnih igara u vežbe i spremanju učitelja gimnastike.

578584


Na skupštini 7. aprila 1891. ovo društvo prihvatilo je sveslovensku sokolsku ideju i menja naziv u Beogradsko gimnastičko društvo Soko.
Patriotizam, čovekoljublje i ideali za koje se sokolsktvo zalagalo učinili su da njegova popularnost brzo naraste među Beograđanima.

Već 1910. grad Beograd Sokolskom društvu pružio je zemljište za izgradnju doma. Rat i nedostatak sredstava učinio je da objekat bude završen tek 1936. godine, a nazvan je "Sokolski dom Viteškog Kralja Aleksandra I". Projektovao ga je član Matice Momir Korunović, a otvorio ga je starešina društva, dr Milan Glavinić.

578585


Inače, kraljevska porodica je od samog starta pružala podršku Sokolskom pokretu. Sam kralj Petar II Karađorđević, koji je kao dete vežbač proglašen "najmlađim jugoslovenskim sokolom", 1929. godine postaje starešina državnog Sokola Kraljevine Jugoslavije i od tada se u javnosti pojavljivao isključivo u sokolskoj uniformi, u kojoj je bio i na Prvom svesokolskom sletu Kraljevine Jugoslavije 1930. godine održanom na drvenom stadionu u Beogradu.
Zanimljivo, kasnije će ovom udruženju pripadati i Josip Broz Tito, Draža Mihajlović, Mihajlo Pupin i mnoga druga poznata imena.
U osvit Drugog svetskog rata, 1940. godine Soko je brojao 350.000 članova i smatran je "drugim ešalonom odbrane Kraljevine Jugoslavije".

Odmah nakon Aprilskog rata 1941. okupatori su zabranili rad Saveza sokola. Zapravo, započet je progon članova i simpatizera od strane svih koji su želeli da vide smrt Kraljevine.
Zapravo period tokom i neposredno nakon rata bio je najteži u istoriji sokolskog pokreta. Sokoli su hapšeni, odvođeni u logore, streljani...
Komunisti su sokole smatrali klasnim neprijateljem. Rato Dugonjić u svom članku "11 novembar", objavlјenom u listu "Fiskultura" 1945. optužio je Soko, zajedno sa Hrvatskim Orlom, da je nastojao da omladinu odgoji u šovinističkom i antidemokratskom duhu. Predsednik vlade Slovenije Boris Kidrič, u leto 1945. u Ljublјani, zahvalio se sokolima na patriotskom stavu u borbi protiv okupatora, i u isto vreme najavio da sokolska društva moraju da okončaju svoje delovanje i rad. Kao razlog naveo je navodno pristupanje većine članova srpskog sokola četničkom pokretu.
Odmah nakon oslobođenja Beograda u oktobru 1944. grupa ljudi je spalila eksponate Sokolskog muzeja u dvorištu zgrade Krsmanovića, a tajna policija je lovila članove Sokolova.

578586


U narednim godinama naziv Soko praktično je bio zabranjen kao tvorevina buržoazije. Novembra 1951. u Ljubljani na III godišnjoj skupštini Gimnastičkog saveza Jugoslavije, ovo udruženje menja ime u Savez za telesno vaspitanje "Partizan" Jugoslavije koji je zapravo preuzeo bavljenje delatnostima sokolskih društava. Usvojen je novi program rada gde su dodate štafeta, okružni sletovi, prvomajske parade, majski izleti, … a "Partizan" dobija značajnu ulogu u pogledu fizičkog vaspitanja omladine i odraslih.
Deo sokola povukao se iz javnog života čuvajući sokolske tradicije, a svoje zastave zakopali su na tajnim lokacijama na Banovom brdu.
Ipak, posle 50 godina kasnije Sokolski pokret obnovio je svoj rad. Milorad Jevtić, nosilac Albanske spomenice, Ordena Sv. Save i Jugoslovenske krune, i član najvišeg sokolskog rukovodstva pre Drugog svetskog rata, 8. avgusta 1991. uputio je poziv starim članovima sokola na okuplјanje i obnavlјanje sokolskih društava. Ovo je i učninjeno u Beogradu 23.jula 1992.
Sokoli i danas pokušavaju da nastave svoj rad i vaspitanje novih pokolenja u sokolskom duhu.
autor Ivan Radojcic
 
Poslednja izmena:

agatha

Buduća legenda
Poruka
47.789
Ova figira na Sokolskom glasniku me neodoljivo podseća na spomenik Pobednik
Doduše, mislila sam da on ima golubicu...kad ono....VRLO JE ZANIMLJIVO:

Pobednik na Kalemegdanu, delo Ivana Meštrovića, zaštitni je znak Kalemegdana. Prikazan kao nag muškarac u punoj snazi naglašene muskulature, s mačem okrenutim nadole, simbol je ratnika spremnog da brani otadžbinu. Iako su ove pojedinosti većini Beograđana poznate, ono što izaziva polemiku jeste šta Pobednik drži u drugoj ruci.
U anketi koju su sproveli reporteri "Blica", većina Beograđana kazala je da je reč o golubu, a zapravo je reč o jednoj grabljivici.


- Pobednik drži sivog sokola, drevni egipatski simbol nepobedivosti i nesputane slobode - otkrio nam je dr Saša Marinković iz Instituta za biološka istraživanja "Siniša Stanković".


Тaj podatak potvrđuju i pisma Ivana Meštrovića u kojima se spominje simbol sokola.
 

Nina

Starosedelac
Supermoderator
Poruka
189.525
ZGRADA SOKOLSKOG DOMA MATICA, DANAŠNJI DIF

Zgrada Sokolskog doma "Matica", u Deligradskoj 27, proglašena je spomenikom kulture.

579579



Ovaj objekat ima značajnu arhitektonsku i kulturno-istorijsku vrednost i smatra se najznačajnijim ostvarenjem javne namene arhitekte Momira Korunovića u njegovom opusu vezanom za Beograd; građen je u periodu od 1929. do 1935. godine, a autor glavnog portala bio je Nikola Krasnov.

579580


Prvobitno, objekat je bio zamišljen kao veličanstven hram sokolstva i trebalo je da bude najlepši ukras Vračara i Beograda. Najveći donator je bio kralj Aleksandar Karađorđević Prvi, te je na kraljevskoj komemoraciji 1934. godine Sokolsko društvo rešilo da dom "Matica" prekrsti u Sokolski dom kralja Aleksandra Prvog.

579581


Međutim, tokom gradnje došlo je do većih izmena: odstupilo se od planirane bogate skulptoralne dekoracije koja je ustupila mesto modernijoj varijanti, što nije narušilo izgled objekta. Široke bezornamentalne površine govore o modernističkoj jednostavnosti. I pored mnoštva otvora na fasadama, građevina deluje masivno. Prisutna je i naglašena simetrija i akademska strogost građevine, ali je organizacijom masa i reminiscencijama na tradicionalne elemente srednjovekovnog sakralnog neimarstva autor uspeo da očuva romantičarski karakter izgleda građevine. Stručnjaci kažu da je baš ovde Korunović odstupio od svog stava da u arhitekturi sokolskih domova ne može biti mode jer je kroz jedno originalno i izrazito individualno rešenje načinio obrnuto: približio se modernom dobu.
Oko zgrade je podignut kompleks sportskih terena tako da je više decenija bila centralni sportski objekat u Beogradu.

579582


U Velikoj dvorani ovoga zdanja nalazi se slika koju je uradio Živorad Nastasijević 1941. godine, i to na površini od 43 kvadratna metra. Nastasijević je naslikao u fresko tehnici kompoziciju "Za čast otadžbine", koja prikazuje jedan od najpoznatijih događaja iz naše nacionalne istorije – prelaz srpske vojske preko Albanije. Posle Drugog svetskog rata freska je prekrečena, da bi svetlo dana ponovo ugledala posle restauracije rađene od 1970. do 1971. godine.

579583


Da bi se ovaj spomenik kulture zaštitio na najbolji mogući način preduzeće se odgovarajuće mere: očuvanje autentičnog prostorno-arhitektonskog sklopa, dispozicije i oblika otvora za prozore i vrata, arhitektonike krova, vrste pokrivača, dispozicije unutrašnjeg prostora sa elementima enterijera u izvornom stanju, ali i očuvanje Nastasijeviće freske. Između ostalih mera, podrazumeva se i ažurno praćenje stanja i održavanje konstrukcije zdanja, krova, svih fasada, uz obavezu usklađivanja svih natpisa sa kompozicijom fasade.
(delovi teksta i slike sa neta)
 

Nina

Starosedelac
Supermoderator
Poruka
189.525
ZGRADA NA UGLU TAKOVSKE i SVETOGORSKE

“Srbija je zemlja poznata po svinjama i ministrima. Svinje izvozi, ministre, nažalost– ne.”
Radoje Domanovic

581265


Svako ko prolazi raskrsnicom Svetogorske i Takovske, na samoj granici Starog grada i Palilule, primetiće veliku stariju zgradu na starogradskoj strani u pravcu Narodne skupštine. Ova višespratnica sa ulazom u Svetogorskoj 50, ima karakterističnu fasadu predratne gradnje sa mnogobrojnim vajarskim detaljima, raritetnim liftom i stilizovanim metalnim ulaznim vratima ogromnih dimenzija.Ono što malo ko primeti je specifičan detalj iznad poslednjeg sprata na centralnom delu, u vidu statuete svinjske glave.

581266


Svinjska glava je trgovački simbol, poput ovce ili bika i predstavlja znak tadašnjeg “mesarskog klana” je pripadao Sima Nikolić, a koji je podigao ovu zgradu.Bio je jedan od osnivača nekada moćne “Mesarske banke”, u vreme kada je Srbija i tadašnja kraljevina Jugoslavija, dominirala Evropom kao veliki izvoznik mesa, a živa stoka se svakodnevno transportovala vozom, u vagonima pravo u Austriju, Češku, itd.

Preklom iz Kragujevca, Sima Nikolić bio je ugledni poslovni čovek, izvoznik, iz bogate porodice, pa je, zajedno sa dve rođene sestre, posedovao više nekretnina i lokala u centru Beograda. Dakle pravi biznismen u današnjem smislu reči, ali veoma obrazovana ličnost za znanjem dva svetska jezika.

Ova zgrada sagrađena je 1937. godine, u vreme kada su tramvaji išli Svetogorskom ulicom. Napravljena kao privatna kuća za izdavanje stanova i lokala u prizemlju. Jedno vreme je tu bila apoteka Đorđa Sekulića, kao i krojačka radnja.

581267


Za vreme bombardovanja 6. aprila, bombe su je zaobišle srećnim spletom okolnosti. Tri projektila su pala baš oko nje, ali je zgrada ostala neoštećena – jedna je pala u dvorište ove zgrade, a druga nasred Takovske ulice, a i treća bomba ju je takođe promašila…
Tradicija apoteke u prizemlju ove zgrade se nastavila i dan-danas, tako da je i sada Apotekarska ustanova smeštena u skoro celom prizemlju sa tri ulaza, a tu je i lokal sa zdravom hranom, dok se na skoro celom drugom spratu nalazi optičarska radnja, smeštena u dva stana.
Ovo zdanje ima V spratova sa 18 stanova i pod zaštitom je Zavoda za zaštitu spomenika II stepena. Posmatrano iz ptičije perspektive, projektovano je u obliku ćiriličnog slova “P”.

Zanimljivo je da na Starom gradu postoji zgrada bliznakinja ove višespratnice i to na uglu Hilandarske i Vlajkovićeve, što znači da je, u arhitektonskom smislu zgrada bila uzor za gradnju u komšiluku.
( delovi teksta i slike sa starogradski.com)
 

Nina

Starosedelac
Supermoderator
Poruka
189.525
PALATA JUGOSLOVENSKE BANKE

bgd-zgrade.jpg


Palata Jugoslovenske banke,poznata kao Jugoeksportova zgrada, podignuta je 1923. godine na uglu Kolarčeve i Makedonske ulice, kao dominantan ugaoni objekat. Projekat je nastao u praškom arhitektonskom ateljeu Matije Bleha. Reprezentativna palata sa podrumom, prizemljem, mezaninom, tri etaže i uvučenim spratom izvedena je u duhu akademizma.

zgrada-jugoexporta.jpg


Arhitektonska plastika na zdanju rad je vajara Kirila Pavijka iz Praga. U veštačkom kamenu plastiku je isklesao Đuzepe Pino Grasi, beogradski arhitekta italijanskog porekla, čija dela krase mnoga beogradska zdanja. Na fasadi palate je deset figura atlanta, devet identičnih muških glava sa šajkačom, osam istovetnih ženskih glava sa maramom i sedam polufigura lava. Prikazani motivi bili su uobičajeni za to vreme i simbol su snage i herojstva.

bg-banke-merilo-(5).jpg


Palata Jugoslovenske banke u Kolarčevoj ulici 1 zaštićena je u okviru celine „Stari Beograd”.

Kolarceva ulica i trg Repuplike oko 1925.

64679896_2454105951485395_5899797538034346146_n.jpg


U današnje vreme palata je pretvorena u Hotel

hotel.jpg

 

Nina

Starosedelac
Supermoderator
Poruka
189.525
Ima zanimljivosti oko Decanske ulice,koja je nastal 1872.g. Danas pripada opštini Stari grad. Prostire se u dužini od 280 m od Makedonske ulice do Trga Nikole Pašića.Malo sam istražila o netu a i knjige o Decanskoj ulici koju je napisao Boško Mijatović

Dečanska ulica sa Krunskom i Svetogorskom, spada u beogradske ulice koje su najviše puta menjala ime kao odraz političkih i kulturnih promena u zemlji.Prvo se zvala Kolarskom ulicom jer su u njoj bile kolarske radnje i tada se pružala od Makedonske do Vlajkovićeve ulice. Prvi zvaničan naziv Dečanska ulica je dobila 1872. godine na isti način kao i Svetogorska, po kafani. Ispred te kafane rasla su dva jablana pa je i kafana tako prozvana a naposletku i ulica dobija ime Dva jablana. Na tabli u Dečanskoj naveden je pogrešan podatak da je njen prvi naziv bio Dva jelena. Godine 1896, prvi put dobija svoj sadašnji naziv po Dečanima, gradu na zapadu Kosova i Metohije i manastiru Visoki Dečani, zadužbini kralja Stefana Dečanskog i cara Dušana. Tako će se zvati sve do 1949. godine. Potom je preimenovana u Kardeljevu ulicu po Edvardu Kardelju,i bliskom saradniku Josipa Broza Tita. Od 1953. do 1957. ponovo se zove Dečanska ulica i tada je skraćena na svoju današnju dužinu do Trga Nikole Pašića. Od 1957. do 1997. zove se Ulica Moše Pijade po jugoslovenskom slikaru, novinaru i revolucionaru. 1997. vraćen joj je stari naziv, Dečanska ulica, i od tada nije menjala ime

U vreme svog nastajanja u Dečanskoj su postojale siromašnije prizemne kuće zanatlija – bakalina, fišekdžija, rabadžija, terzija a bila je u njoj i Terazijska osnovna škola.
Početkom 20. veka u Dečanskoj 4 postojala je štamparija u kojoj je štampan list „Narodna volja“. Redakcija časopisa „Delo“ se nalazila u broju 21. Sve kuće su bile prizemne osim dvospratnice na mestu današnjeg Doma omladine i nije bio redak slučaj da su ih vlasnici izdavali a sami živeli negde drugde. 1907. godine počela je izgradnja Skupštine. Tokom Prvog svetskog rata, avgusta i septembra 1914, Dečanska je uglavnom porušena. Posle Prvog svetskog rata u Dečanskoj ulici niču prve višespratnice i ulica je proširena. Nema mnogo stanovnika u ulici, uglavnom su tu razne zanatlijske radnje, prodavnice, narodne kuhinje, ulični prodavci a ima i advokata. Pojavljuje se i pokretna benzinska pumpa i automehaničari te Dečanska postaje poznata po salonima automobila i radnjama proizvoda za automobile. Kafane kao i ranije dobro posluju. Tako kafana „Dva jablana“ prema kojoj je najpre imenovana Dečanska ulica postaje kafana „Zagreb“ koja ima i pozorišnu scenu. Kada je bombardovan Beograd 6. aprila 1941. godine, u Dečanskoj ulici stradala je Agrarna banka i siromašne kućice u broju 4. Mnogo više štete Dečanska je pretrpela od savezničkog bombardovanja 1944. Pored brojnih srušenih kuća, pogođena je i zgrada lista „Vreme“. Nakon Drugog svetskog rata država oduzima privatnu imovinu i postepeno su gotovo sve kuće i zgrade u Dečanskoj postale državna svojina

Kada su raščišćene ruševine, u Dečanskoj počinje da se gradi, počev od Trga Marksa i Engelsa (današnjeg Trga Nikole Pašića) i Doma sindikata zbog čega će Dečanska ulica biti skraćena na svoju sadašnju dužinu, do Trga Nikole Pašića. U zgradi "Borbe" novembra 1956. počinje da radi pozorište Atelje 212 svojom prvom predstavom „Čekajući Godoa“ i Atelje će ostati na ovoj adresi sve do 1964. Otvara se kafana „Prešernova klet“, stecište novinara i književnika. Gradi se zgrada Privredne komore, a kad je sedamdesetih otvoren Terazijski tunel i podzemni prolaz u kojem je počeo da radi prvi dragstor u Beogradu, Dečanska je poprimila svoj današnji izgled

Iako u Dečanskoj nije bilo kafana koje su ušle u legendu i književnost XIX i prve polovine XX veka, ova ulica nikada nije oskudevala u mestima gde se moglo popiti i pojesti.
Najpoznatija kafana u Dečanskoj bila je Ruska kruna, locirana na uglu Dečanske i Nušićeve, na parnoj strani, odnosno tik pored današnjeg tunela ka Zelenom vencu. Osim što se u arhivama pominje kao mesto na kojem je povremeno bilo pucnjave, Ruska kruna važila je i za popularno mesto političkih i sindikalnih okupljanja (proslava Prvog maja 1894, skup molersko-farbarskog esnafa 1897, zbor službeničko-radničke zadruge 1897, vanredna skupština saračko-sedlarskog esnafa 1900...). Na mestu Ruske krune kasnije je izgrađena zgrada lutrije.
Za razliku od te kafane, jedna se održala i do naših dana, istina pod drugim imenom. U Dečanskoj broj 2, preko puta današnjeg Doma omladine, dugo je bila kafana "Volga", kojoj je tokom rata ime promenjeno u "Vila Ravijojla". Danas se tu nalazi kafana Mornar
 
Top