Fes (grčki: Φέσι), množina fesovi, ili tarbuš (?) (طربوش) naziv je za (obično) crveni šešir u obliku valjka. Fes je grčkoga porijekla iz bizantskoga razdoblja, ali ubrzo je prihvaćen i od Turaka, a nosili su ga i pripadnici drugih vjera i etničkih skupina u Osmanlijskom Carstvu u 19. stoljeću.
Fes je kapa od čohe, najčešće crvene boje. Fes je u obliku kupe sa odsječenim vrhom, sa crnim resama koje vise sa vrha. Za vrijeme Bosanskog pašaluka fes je postao dio nošnje bosanskog stanovništva bez obzira na vjersku pripadnost, s tim da su postojale određene razlike u boji, veličini, materijalu i sl. Kasnije je fes postao neizostavni dio tradicionalne nošnje Bošnjaka. Danas ga još uvijek nose imami u Bosni omotanog bijelim platnom, što je poznato kao ahmedija.
Svaka kulturna tekovina je na svojevrstan način svedočanstvo ne samo sopstvenog razvoja i sudbine, već i celog istorijskog i civilizacijskog toka koji ju je izneo, pa tako i odevanje. Tako i šajkača, koja u našoj narodnoj nošnji zauzima po svemu osobeno mesto, jer važi za srpsku nacionalnu kapu, ima svoju dugu i lomnu istoriju koja je istovremeno i podsetnik na istorijsku sudbinu naroda čije je znamenje postala, jer je danas nesporno da je šajkača tako izrazit deo srpske narodne nošnje da se može uzeti kao sinonim za Srbina.
Dve su zabune koje kod neupućenih izaziva šajkača. Prvo, pogrešno se misli da je šajkača, s obzirom na materijal od koga se pravi, tako nazvana jer je od šajka, to jest, kako se ovaj pojam rečnički definiše, mekane čoje domaće izrade, slične suknu, a drugo, što je takođe pogrešno, misli se da je sama šajkača, kao odevni deo, novijeg postanja, jer se reč "šajkača" ne nalazi ni u izvorima predvukovskog perioda, niti kod samog Vuka, u čijem je Srpskom rječniku nema.
Budući, pak, da je tačno da je reč šajkača za naziv prevashodno vojničke kape, uvedene u Srbiji kao deo vojne i činovničke uniforme, nastala sedamdesetih godina prošloga veka, kao i to da je šajkača, kakvu je od tada sretamo, poglavito pravljena od šajka, onda su shvatljivi uzroci ovakvim zabunama i nedoumicama. No, pri tome se zaboravlja da je ovakva kapa ranije pravljena od druge vrste materijala i da su u našem narodu prethodno postojale vrste kapa kakva je današnja šajkača, samo pod drugim nazivima, te zato treba pogledati značenje same reči šajak i kakve su kape nosili Srbi u davnini.
