Quantcast

Katakombe petrovaradinske tvrdjave

proka

Buduća legenda
Moderator
Poruka
45.619
1572815073567.png


Tvrđava koju je progutao Dunav

Kompleks Petrovaradinske tvrđave je tokom 18. i 19. veka bio mnogo veći nego danas. Pored Gornje tvrđave, Hornverka, Vodenog grada i Mostobrana na levoj obali Dunava, jedno manje utvrđenje nalazilo se i na Velikom ratnom ostrvu.

Iako moćan, Dunav nikada nije uspeo da probije petrovaradinsku stenu, pa je njegova sila jedino mogla da stvori veliku okuku. Stare mape toka Dunava kod Petrovaradina i planovi Tvrđave još od kraja 17. veka ukazuju nam na postojanje jednog velikog rečnog ostrva. Nekadašnji glavni tok Dunava danas možemo primetiti samo na satelitskim ili aerofoto snimcima.

Potreba za izgradnjom jednog utvrđenja na Velikom ratnom ostrvu javila se nakon opsade Petrovaradina tokom septembra 1694. godine. Osmanska artiljerija je iskoristila prostor na ovom ostrvu da postavi pojedina oruđa kojima je bombardovala Vodeni grad, položaje austrijske vojske na levoj obali Dunava, pontonski most preko Dunava i šajke koje su se nalazile u njegovoj neposrednoj blizini.

Pozicije osmanske vojske na Velikom ratnom ostrvu tokom opsade Petrovaradina 1694. godine
Između Vodenog grada i Velikog ratnog ostrva nekada je prolazio rukavac Dunava. Na samom početku leve obale rukavca je krajem 17. veka podignuto jedno manje utvrđenje nazvano Insel Schanz („Ostrvski šanac”). Njegova osnovna namena bila je da bude prepreka neprijatelju da priđe Tvrđavi sa Dunava i Velikog ratnog ostrva. Utvrđenje je bilo sagrađeno u tipu poljske fortifikacije i imalo četiri jednaka bastionska fronta, rov ispunjen vodom, kao i skriveni put sa dva zborišta.

Ostrvsko utvrđenje – detalj plana Bitke kod Petrovaradina 5. avgusta 1716. godine
Detalj plana Tvrđave iz 1720. godine
Od sredine 18. veka dolazi do velikih radova na Petrovaradinskoj tvrđavi. Brojni bedemi se ruše, grade se novi ili se postojeći delovi znatno proširuju. Ostrvsko utvrđenje se potpuno ruši i gradi se novo u tipu stalne fortifikacije. Umesto četiri, novo utvrđenje dobija jedan bastionski front specifičnog izgleda. Ispred njega se nalazio rov, jedan ravelin i skriveni put sa dva zborišta.

Deo kompleska Tvrđave u drugoj polovini 18. veka
Detalj plana iz 1773. godine
U prvoj polovini 19. veka, usled regulacije toka reke i visokog vodostaja, sila Dunava je na ovom utvrđenju izazvala velika oštećenja koja su detaljno dokumentovana 1832. godine. U narednim decenijama, ostaci ovog utvrđenja će polako nestajati pod talasima Dunava, a do početka 20. veka potpuno iščeznuti.

Prikaz iz 1832. godine
Ostaci Ostrvskog utvrđenja iz sredine 19. veka.
Ruine na planu iz 1876. godine
Zapisi na marginama

Danas glavni tok Dunava prolazi preko dela prostora na kojem se nekada nalazilo Veliko ratno ostrvo. Nekadašnja leva obala rukavca danas je postala desna obala Dunava. Prostor na kojem se nalazilo nekadašnje utvrđenje danas se nalazi nizvodno od novoizgrađenog Železničkog mosta i neposredno kod početka „Oficirske plaže”. Šira javnost je za postojanje ovog utvrđenja poslednji put čula 1999. godine, par meseci nakon NATO bombardovanja, kada je prilikom izgradnje podvodnog gasovoda stradala kašika rovokopača preduzeća za izgradnju objekata na vodenim putevima „Ivan Milutinović”, udarivši u ostatke ovog utvrđenja.

Pogled na Ostrvsko utvrđenje danas.
Jedini toponim koji govori o nekašnjem Velikom ratnom ostrvu je „Ulica Ratno ostrvo“ u neposrednoj blizini objekta TE-ТA Novi Sad.
 

Top