Quantcast

Grčko pozorište

Nina

Srebrna tastatura
Supermoderator
Poruka
227.537
Najbolje očuvani primer klasičnog grčkog pozorišta, Teatar Epidaurus, ima kružni parter i verovatno pruža najbolji uvid u originalni oblik atinskog pozorišta, iako potiče iz 4. veka pre nove ere

1024px-07Epidaurus_Theater08.jpg


Grčko pozorište, koje se najviše razvijalo u Atini, koren je zapadne tradicije.Pozorište je po poreklu grčka reč. To je bio deo šire kulture teatralnosti i performansa u klasičnoj Grčkoj koji je obuhvatao festivale, verske rituale, politiku, pravo, atletiku i gimnastiku, muziku, poeziju, venčanja, sahrane i simpozije. Učešće na mnogim festivalima grada-države, kao i prisustvovanje Dionizijskom festivalu kao člana publike (ili čak kao učesnika pozorišnih predstava), bio je važan deo građanstva. Građansko učešće takođe je prisutno u proceni retorike govornika, evidentirane u nastupima na sudu ili političkim okupljanjima, od kojih su oba bila shvaćena kao nešto slično pozorištu i sve više povećavajući apsorpciju svog dramatičnog rečnika.Pozorište antičke Grčke sastoji se od tri vrste drame: tragedije, komedije i satire.

Atinska tragedija — najstariji preživeli oblik tragedije - vrsta je plesne drame koja je činila važan deo pozorišne kulture grada-države. Pojavila se negdje tokom 6. veka pre nove ere, procvetala je tokom 5. veka pre nove ere (odakle se počela širiti po grčkom svetu) i nastavila da bude popularna do početka helenističkog perioda.Nisu preživele nikakve tragedije iz 6. vijeka, dok ih je preživelo samo 32 od više od hiljadu koji su izvedeni tokom 5. veka. Sačuvani su i kompletni tekstovi postojeće literature od Eshila, Sofoklea i Euripida. Poreklo tragedije ostalo je nejasno, iako je do 5. veka institucionalizovana u takmičenjima , održavana u sklopu proslava u čast Dionisa, boga vina i plodnosti. Kao takmičari u takmičenju na Dionizijskom festivalu (najprestižniji od festivala scenske drame), dramaturzi su morali da predstave tetralogiju predstava (mada pojedina dela nisu nužno bila povezana pričom ili temom), koja se obično sastojala od tri tragedije i jedne satirske predstave. Izvođenje tragedija na Dionizijskom festivalu možda je počelo već oko 534. godine pre nove ere; zvanični zapisi (didaskalije), počinju od 501. godine pre nove ere, kada je predstavljena satirska predstava. Većina atinskih tragedija dramatizuje događaje iz grčke mitologije, mada je tragedija Persijanci — koja prikazuje persijski odgovor na vesti o vojnom porazu Ahemenidskog carstva u bici kod Salamine 480. godine pre nove ere, zapaženi izuzetak u preživeloj drami. Kad je Eshil dobio prvu nagradu na Dionizijskom festivalu, 472. godine pre nove ere, već je pisao tragedije više od 25 godina, ali njegov tragični tretman novije istorije je najraniji primer drame koja je preživela. Više od 130 godina kasnije, filozof Aristotel analizirao je atinsku tragediju 5. veka u najstarijem radu dramske teorije — njegovoj Poetici (oko. 335 p. n. e.). Atinska komedija je konvencionalno podeljena u tri perioda, „Stara komedija“, „Srednja komedija“ i „Nova komedija“. Stara komedija danas preživljava u velikoj meri u obliku jedanaest preživelih predstava Aristofana , dok je Srednja komedija uglavnom izgubljena (sačuvana je samo u relativno kratkim fragmentima kod autora poput Ateneja). Nova komedija poznata je prevashodno iz značajnih papirusnih fragmenata Menandarove drame. Aristotel je komediju definisao kao prikaz nasmejanih ljudi koji uključuje neku vrstu greške ili ružnoće koja ne izaziva bol ili uništenje.
(izvor:net i wikipdija)
 

Nina

Srebrna tastatura
Supermoderator
Poruka
227.537
Sofokle (495.-406. godine p.n.e.) je rođen u Kolonu, gradu blizu Atine i potiče iz bogate porodice. Bio je starogrčki dramaturg.
Takođe, on je jedan od trojice velikih tragičara, zajedno sa Eshilom i Euripidom.
Iako je bio poznat pesnik, bavio se aktivno i državničkim poslovima.

Napisao je više od stotinu tragedija, ali sačuvano ih je samo sedam. Tako su poznate tragedije: “Antigona”, Elektra " “Kralj Edip”, “Trahinjanke”, “Ajant”, “Filoktet”, “Edip na Kolonu”.
Uneo je neke novitete nakon Eshila. Tako on uvodi trećeg glumca, povećava broj osoba u horu pa ih više nema 12 nego 15, i hor sada samo prati radnju. Čovek mu je u prvom planu, delovanje i životne strasti. Isto tako napustio je mitski, grčki svet.

Kralj Edip
Najpoznatija grčka tragedija je Kralj Edip koju je Sofokle napisao i koja je prvi put izvedena 429. godine.
Tragedija se bavi životom Edipa. On je u početku srećan i jak, ali pun sumnje. Želi da sazna istinu i misli da će ga ona osloboditi. No, na kraju se sve više zapliće i odlazi u propast.
Predradnja drame započinje još u doba kralja Laja, Edipovog oca. Edip nije bio ni svestan da je ispunio gotovo celo proročanstvo koje je njegovom ocu prorečeno u vreme njegova rođenja. Iako se pokušao učiniti sve da do toga ne dođe, Edip je ubio oca i oženio svoju majku sa kojom je dobio četvero dece.

Premijerno izvedena predstava 20. oktobra 2007 g. u Narodnom pozorištu u režiji Vide Ognjenović

Premijerna podela:
Edip, tebanski car, izgubljeno Lajevo dete Igor Đorđević
Tiresija, slepi tebanski prorok Predrag Ejdus
Sveštenik Zevsov, predvodnik grupe molilaca Edipa Boris Pingović
Kreont, Jokastin brat Nenad Stojmenović
Hor tebanskih staraca plemićkog roda. (Ministar, Savetnik) Nebojša Kundačina
(Savetnik,šef Kabineta) Miloš Đorđević
Jokasta, Lajeva žena, majka i supruga Edipova Aleksandra Nikolić
Glasnik iz Korinta koji je doneo Edipa u Korint kao novorođenče Darko Tomović
Pastir Lajev koji je spasao Edipa kad je ostavljen kao novorođenče u šumi Branko Jerinić

Antigona
Klasicna grčka tragedja koju je napisao Sofokle a koja je prvi put izvedena 442. godine pre nove ere..
Radnja drame je smeštena u Tebu,Stara Grčka, u vreme vladavine kralja Kreonta. Glavni likovi u drami su: Antigona, ćerka tebanskog kralja Edipa, njena sestra Ismena, novi kralj tebanski Kreont, sin mu Hemon, žena Euridika i prorok Teresija.Sofokle vrlo slikovito opisao njihove karaktere koji simbolišu neke univerzalne vrednosti i principe. Glavni likovi dela Antigona simbolizuju međusobno suprotstavljene ideale i težnje, a sukob nepomirljivih stavova na kraju dovodi do katastrofe

Premijerno tragedija je izvedena 30.decembra 2012 g.u JDP u reziji Jagoša Markovića

Premijerna podela:
Antigona Vanja Ejdus
Kreont Dragan Mićanović
Ismena Vjera Mujović
Hor Đurđija Cvetić
Tiresija Mihailo Janketić
Stražar Bojan Krivokapić
Glasnik Aleksandar Srećković
Euridika Sloboda Mićalović Ćetković
Hemon Momčilo Otašević
Pratnja, stražari Stefan Bjeladinović, Zoran Trifunović / Nikola Lazović
 

Nina

Srebrna tastatura
Supermoderator
Poruka
227.537
Euripid

Euripid je bio jedan od najpoznatijih starogrčkih pisaca. O Euripidu ima malo sačuvanih i zapisanih podataka, verovatno što nije bio aktivan u politici. Tako je zapisano da se kao glavnim zanimanjem bavio diplomatskim poslovima na Siciliji. Smatra se da je on jedini u to vreme imao kućnu biblioteku jer je bio izrazito bogat. Bio je obrazovan, imao je nekoliko učitelja, između ostalih i poznatog Sokrata.

Jedini izvori informacija o njemu su istorijski izvori kao i dramska takmicenja na kojima je ucestvovao i veruje se da je pobedio četiri ili pet puta, a prvu pobedu odneo je 441. godine p.n.e. sa izgubljenom pričom "Peliasove kćeri".

Što se tiče njegova privatnog života pa čak i datuma rođenja, zna se vrlo malo, a i mnogi su podaci sporni. Negdje je naznačeno da je rođen za vreme bitke kod Salamine. Čak se veruje da je mesto njegovog rođenja bilo u blizini gdje se sama bitka odigrala.Neki veruju kako se rodio u Atini i to 484. godine p.n.e.

Kada ga je makedonski kralj Arhelaj pozvao u Makedoniju, rado se odazvao pozivu pa je otišao tamo i napustio grad Atinu 408. p.n.e. Navodno je tamo i umro i to 406. godine p.n.e.

Procenjuje se da je napisao oko 90 drama. Ne zna se tačan broj jer kod nekih nije utvrđeno radi li se o Euripidu kao autoru. Sačuvano je samo devetnaest.

U njegovim dramama bogovi više nemaju glavnu ulogu, dobijaju mane i nisu više savršeni kao u ranijim dramama. Uvodi u svoje drame monologe, i njegove su drame ispunjene savremenim govorom ljudi, bez preteranog ukrašavanja i opisivanja. Smatraju ga začetnikom psihološke drame.

Postoje saznanja koja govore da je njegova popularnost narasla nakon njegove smrti, dok za života nije bio previše popularan kod atinske publike. Tako je i priznanje za svoja dela i književno stvaralaštvo dobio tek nakon svoje smrti, a danas je jedan od najuticajnijih tragičara svih vremena.

Njegova najpoznatija i sačuvana dela su: "Medeja", "Heraklova deca", "Hipolit", "Elektra", "Feničanke", "Orest", "Trojanke", "Mahniti Heraklo".
 

Nina

Srebrna tastatura
Supermoderator
Poruka
227.537
Euripidova Elektra

Vrsta dela: Grčka tragedija u 6 činova
Mesto radnje: Mikena, grad Arg, Grčka
Vreme radnje: nakon 1184. godine pre Hrista, na kraju Trojanskog rata i u vremenu nakon Agamemnonove smrti
Tema dela: Elektrina osveta prema majci koju je krivila za smrt svoga oca
Poruka dela: iako nas poneke životne situacije nateraju na to da pomislimo na osvetu, ipak bismo se od nje trebali suzdržati jer na kraju osvetom ne dobijamo ništa. Jedino što možemo dobiti je griža savesti zbog zla koje smo nekome naneli.


Elektra je drama, odnosno grčka tragedija autora Euripida, najmlađeg od trojice najvećih antičkih tragičnih pesnika u koje se još ubrajaju Sofoklo i Eshil. Jošu vek nije utvrđeno ko je prvi napisao Elektru, Euripid ili Sofoklo.

Godinama pre radnje ove tragedije i pre samog početka Trojanskog rata, zapovednik Agamemnon žrtvovao je svoju ćerku Ifigeniju kako bi udovoljio boginji Artemidi. Ona je posle toga pustila vetar, da bi grčki brodovi zaplovili za Troju.
Agamemnonova žena, Klitemnestra mu to nikada nije oprostila, već ga je sa svojim ljubavnikom Egistom ubila po povratku iz rata.

Radnja tragedije Elektra prati Elektru i brata Oresta koji se odlučuju osvetiti majci i očuhu.
Elektra je primorana da se uda za seljaka Mikenca, kako ne bi rodila sina koji će biti plemenitog porekla i koji bi mogao osvetiti smrt njenog oca, a Orest biva proteran iz grada. Nakon toga Orest se vraća iz prognanstva, glumeći sam svog glasnika i dolazi Elektri i isprica joj istinu. Nakon toga njih dvoje kuju plan o ubistvu Egista i majke.

Tragedija Elektra završava ubistvom koje ipak ne donosi zadovoljstvo. Orest i Elektra plaču i kaju se zbog majčine smrti, trpeći kaznu koju su im nametnuli bogovi. Oboje su primorani pobeći iz grada.Na kraju Elektra postaje Piladovom ženom, a Orest mora otići u Atinu kod boginje Paladi po smirenje i oproštaj.

Za Euripida kao grčkog pisca karakteristično je da njegovu junaci budu ljudi koji često loše završavaju zbog nagona i strasti kojima ne mogu odoleti. Žene je uvek stavljao u središte radnje, koje bez obzira na to što su krhkije i sklonije strastima, u većini slučajeva su karakterno najjače.

U poredjenju sa Sofoklovim junacima, Euripidovi su prikazani baš onakvima kakvi zaista jesu.. Dok je Sofoklo junake prikazivao onakvima kakve je smatrao da bi trebali biti, odnosno idealizovao ih je. Euripid je često odstupao od tradicije. To je vidljivo upravo u Elektri u šestom činu kada se pojave Kastor i Poluks, a bogovi, iako ne sudeluju u radnji, donose odluke.

Euripida se često smatra i prvim piscem koji je počeo pisati psihološke drame, jer su one uvek pune psiholoških karakterizacija likova, a čija obeležja se vrlo dobro mogu primetiti i u Elektri.

Karakteristično je za Antičku tradiciju da voli na anegdotski način povezati slavne ljude na istom području uz neki događaj. Tako se uz Salaminsku bitku koja se dogodila 480. godine pre Hrista, a u kojoj su Grci pobedili Persijance, veže činjenica da se u njoj borio Eshil, da je Sofoklo kao dečak vodio zbor koji je pevao pobedničku pesmu bogovima u znak zahvalnosti za pobedu, a da se Euripid, navodno, toga dana rodio.
 

Nina

Srebrna tastatura
Supermoderator
Poruka
227.537
Eshil

Eshil je rođen 523. p. n. e. u Eleusini blizu Atine, a umro je u Geli, Sicilija, 456. p. n. e.Pored Sofokla i Euripida, jedan je od najznačajnijih pesnika antičke tragedije. On se često opisuje kao otac tragedije. Akademici smatraju da taj žanr počinje sa njegovim radom i razumevanje ranijih tragedija je u znatnoj meri bazirano na zaključcima izvedenim iz njegovih preživelih pozorišnih komada. Prema Aristotelu, on je uvećao broj uloga u pozorištu i omogućio konflikt među njima; likovi su ranije imali interakcije jedino sa horom.

Eshil je pripadao je bogatom gornjem staležu, što mu je obezbedilo dobro obrazovanje i ekonomsku sigurnost. Stvara u vreme kada demokratski poredak u Atini odnosi pobedu nad tiranidom. Pripadao je intelekualnoj eliti svog vremena. U svojim Hiketidama veliča demokratski poredak i slobodu, a kao posledicu novog demokratskog uređenja doživljava pobede nad Persijancima na Maratonu.

Ispunjavao je svoje građanske obaveze i kao vojnik, borio se u odlučujućim bitkama protiv Persijanaca kod Maratona, Salamine i Plateje.Sama tragedija Persijanci 472. p. n. e. je proistekla iz tog iskustva. U njoj je dramatizovao jedan istinit događaj i osvojio nagradu za najbolju antičku tragediju iste godine.

Putovanjima je nastojao da proširi svoje znanje i iskustvo. U dva navrata posećuje Sirakusu gde je gost tiranina Hijerona, koji je na svoj dvor pozivao najslavnije umetnike i mislioce svog vremena. Hijeron je osnovao grad Etnu 476. p. n. e. i za njenog glavara postavio sina Dinomena. Za tu priliku Eshil je napisao i prikazao tragediju Etnjanke. Prilikom druge posete Sirakusi prikazuje po drugi put tragediju Persijanci. Godine 458. p. n. e. prikazana je njegova Orestija u Atini. Putuje na Siciliju gde umire u Geli 456. p. n. e. U svom epitafu ne spominje ni jednom rečju svoju pesničku slavu i umeće, već veliča borbeni zamah svoje ruke i ponos što se borio protiv persijske osvajačke najezde.

Napisao je devedeset drama. Sačuvano je samo sedam tragedija.
Agamemnon,
Hoefore (Pokajnice) i
Eumenide

čine organsku celinu, trilogiju koja je nazvana Orestija

zatim

Hiketide, (Pribeglice)
Persijanci
Sedmorica protiv Tebe,
Okovani Prometej

Na raznim pesničkim takmicenjima pobedio je 13 puta. Građu za svoje tragedije uzimao je iz herojskih priča. Iako je sama struktura njegovih tragedija jednostavna, a likovi bez dublje psihološke analize, jezik mu je bio uistinu bogat, svečan, a stil uzvišen.
 

Nina

Srebrna tastatura
Supermoderator
Poruka
227.537
Okovani Prometej

„Okovani Prometej“ prva je i jedina sačuvana tragedija Eshilove celine o Prometeju. Ostale dve: „Oslobođeni Prometej“ i „Prometej vatronoša“ nisu sačuvane. Pretpostavlja se da je Eshil u njima obradio ceo grčki mit o titanu Prometeju koji je ukrao vatru sa neba i dao je ljudima. To je naljutilo vrhovnog grčkog boga Zevsa pa mu se Prometej suprotstavlja.

Prema grčkoj mitologiji, Prometej je iz roda Titana koji su bogovima, odnosno Zevsu pomogli da dođe na vlast. Zauzvrat mu je Zevs, kada je postao vrhovni bog, dao nagradu da stvori život na zemlji. Prometej čije se ime sa starogrčkog može prevesti kao „Onaj koji misli unapred“ odlučio je da stvori ljude iz gline. Njegovi ljudi bili su nalik Zevsu i Heri, božanskom vrhovnom paru.

U početku su sami bogovi takva bića iskorišcavali, ali Prometeju ih je bilo žao pa ih je naučio da grade kuće, brodove, uzgajaju i love životinje, pripremaju hranukao i da održavaju razne religijske obrede. Bića su to uskoro iskoristila i htela da podignu pobunu protiv bogova. Ovde je Prometej imao važnu ulogu, zbog čega je i stradao od Zevsove kazne.

Zevs je proterao ljude, a Prometej nije mogao da dopusti da oni gladuju i smrzavaju se pa im je jedne večeri u stabljici trske dao žeravicu sa večne vatre na Olimpu. Zevs je tada svoj bes usmerio na njega, osudio ga i kaznio da bude okovan o stenu. Prometej ne želi da se pokori Zevsu i stoički trpi kaznu.

Ovde započinje radnja tragedije Okovanog prometeja. Možemo da kažemo kako počinje počinje odmah u središte, bez pričanja događaja koji su priči prethodili. Tragedija je pisana uzvišenim stilom, puna je metafora koje često mogu da se tumače dvosmisleno.

Okovanog Prometeja svrstavamo u rod epike, iako je pisan u stihu. Taj stih odgovara daktilskom heksametru koji je karakterističan za sve grčke tragedije. Zbog tema epskih dela u kojima se on koristio, često se još naziva i herojski stih.

Književni rod: drama
Vrsta dela: tragedija
Mesto radnje: statično – događa se tamo gdje se nalazi glavni lik (Prometej), skitska zemlja
Vreme radnje: nedugo nakon svrgavanja Krona i ostalih Titana s vlasti i dolaska Zevsa kao vrhovnog boga
Tema: Prometejeva kazna zbog širenja “božjeg” znanja ljudima okončana njegovim tragičnim završetkom propadanja u podzemlje
 

Top
  Blokirali ste reklame
Dragi prijatelju, nemojte da blokirate reklame - isključite Ad Blocker na Forumu, jer će tako mesto vaših susreta na Krstarici ostati besplatno za korišćenje.