Quantcast

Fruškogorski manastiri - riznica svetosavlja

lahor

Stara legenda
Poruka
87.974

Fruškogorski manastiri

U sklopu Nacionalnog parka Fruška gora, koji obuhvata prostor jedine vojvođanske planine, koja se pruža duž obale Dunava, nalazi se sedamnaest manastira. Podignuti su kao zadužbine srpskih vladarskih porodica, nakon što je, u kasnom srednjem veku pod pritiskom Turaka, težište srpske duhovne i kulturne baštine pomereno na sever. Oni danas čine jedinstvenu kulturno-istorijsku celinu i kulturno dobro od izuzetnog značaja.
Fruška gora je ostrvska, stara gromadna planina u Sremu. Godine 1960. proglašena je za nacionalni park i time postala prvi nacionalni park u Srbiji. Najviši vrh je Crveni Čot (539 m), a ostali značajni vrhovi su Stražilovo (321 m), Iriški venac (451 m) i Veliki Gradac (471 m).
Jedna od posebnosti Fruške gore jesu njeni manastiri, jedinstvena kulturno-istorijska celina, kulturno dobro od izuzetnog značaja predloženo za upis na listu Svetske baštine UNESKO-a. Ima ih 17: Beočin, Bešenovo, Velika Remeta, Vrdnik odnosno Ravanica, Grgeteg, Divša, Jazak, Krušedol, Kuveždin, Mala Remeta, Novo Hopovo, Petkovica, Privina Glava, Rakovac, Staro Hopovo, Fenek i Šišatovac. Nastali su pošto je pod pritiskom Turaka u XV veku težište srpske duhovne i kulturne baštine pomereno na sever. Ugarska je tada srpskim plemićima i vlasteli poklanjala posede u Sremu kako bi centralnom delu zemlje obezbedila odbrambeni pojas od Turaka. Đurađ Branković je došao na jedan od ovih poseda koji je nasledio nakon smrti Stefana Lazarevića, svog ujaka i, izgleda, odmah počeo da priprema gradnju manastira s namerom da u ktitorstvu sledi svoje prethodnike, Nemanjiće. Tražio je i dobio odobrenje od pape Nikole V za podizanje "In regno Hungariae" devet manastira namenjenih pravoslavnim kaluđerima. O tome piše u pismu rimokatoličkog misionara, franjevca Jovana Kapistrana, napisanom 1455. godine u Đuru.
Istoričari smatraju da Kapistranovo pismo, dakle prvi sačuvani pisani izvor, ne znači da i prethodnici Đurđa Brankovića nisu zidali svetinje po Fruškoj gori. Smatra se da je kralj Dragutin (1284–1316) svoj politički interes prema Sremu utvrđivao zidanjem manastira, a da su ga u tome sledili Milutin, Stefan Dušan i knez Lazar. Sa ovom tvrdnjom u potpunosti bi se složile narodne legende po kojima je kralj Dragutin osnovao Bešenovo i Veliku i Malu Remetu, a knez Lazar Vrdnik odnosno Ravanicu. Po predanju, prvi manastir, Privinu Glavu, podigao je još u XII veku vlastelin po imenu Priba ili Priva. Đurđevi naslednici su nastavili njegovim stopama, pa je tako Vuk Branković, iako je kao vazal Matije Korvina neprestano ratovao, stigao da 1471. godine sazida Grgeteg i nameni ga svome ocu Grguru Brankoviću, a poslednji sremski despoti – Đorđe, u monaštvu nazvan Maksim, njegov brat Jovan i majka im Angelina, iako skromnijih mogućnosti od svojih prethodnika – odmah po dolasku u Srem pristupili su uređenju crkve Sv. Luke u Kupinovu gde su bile mošti njihovog posvećenog oca i muža Stefana Slepog. Zatim su obnovili Privinu Glavu, izgradili Hopovo povodom Đorđevog monašenja, zatim Jazak i Fenek, a Đorđe je, izgradivši Krušedol, nameravao da od njega napravi novu lavru.
Te manastire i njihova imanja naseljavao je narod iz Srbije koji je dolazio u ove krajeve bežeći pred Turcima i noseći sa sobom crkvene knjige, ikone i druge svetinje iz srpskih manastira. Dejan Medaković u monografiji Sveta gora fruškogorska o tome detaljno piše, a posebno ističe sledeće: "Te velike seobe najvećih dragocenosti iz starog zavičaja najuzbudljivije potvrđuje povest o prenosu moštiju sv. mučenika knjaza Lazara... Za vreme Austro-turskog rata, sa Lazarevim moštima kreću se monasi manastira Ravanice (kod Ćuprije), noseći ih sve do Sent Andreje, gde su počivale četiri godine u drvenoj crkvici blizu Dunava, a na istom mestu sklonjene su iz Krušedola mošti sv. Brankovića. Lazareve mošti obrele su se 1697. u manastiru Ravanici u Fruškoj gori, koja postaje prvi rasadnik njegovog kulta. Za vreme revolucije 1848. godine mošti sv. Kneza Lazara sklonjene su u manastir Fenek, odakle su vraćene u Ravanicu. Godine 1941. arhimandrit Longin prenosi ih u manastir Bešenovo, odakle ih je, po odobrenju nemačkih okupacionih vlasti, prenela posebna komisija u Beograd, na čelu sa prof. Radoslavom M. Grujićem. Ovaj novi translatio sv. moštiju obavljen je 14. aprila 1942. godine. Konačno, rešenjem sv. Sinoda Srpske pravoslavne crkve telo sv. kneza Lazara vraćeno je 1989. godine u njegovu zadužbinu manastir Ravanicu kod Ćuprije."
Brankovići su sledili graditeljstvo Nemanjića i u arhitektonskom smislu: delovi zidani u tursko vreme imali su prepoznatljive osobine moravske škole, a oni iz XVIII veka su baroknog stila. Tada su dozidani visoki zvonici i monumentalni konaci koji najčešće uokviruju crkvu pa manastiri izgledaju kao mala utvrđenja. Na zidovima i ikonama fruškogorskih manastira ostavili su traga svog dara nebrojeni umetnici: Zaharije Orfelin, Jov Vasilijevič, Stefan Tenecki, Stanoje Popović, Teodor Kračun, Arsa Todorović, Dimitrije Avramović, Pavle Simić, Uroš Predić, Stevan Aleksić... Kao i graditeljstvo, i slikarska umetnička dela su vodič kroz stilske mene od Vizantije do baroka: likove na zlatnoj pozadini u vizantijskom stilu smenila su meka modelacija, dobro proporcionisana lica, pokret, uvođenje više prostornih planova i smeštanje likova u pejzaž ili enterijer. Promenjeni su i oltari. Ukus raširen polovinom XVIII veka nalagao je visoke, kitnjaste oltarske pregrade s velikim brojem ikona odvojenih po temama pa su u svim manastirskim crkvama umesto niskih, tradicionalnih ikonostasa, postavljene bogato rezbarene drvene oltarske pregrade.
Fruškogorski manastiri su bili mesta kulture i pismenosti. Tu su bili Dositej Obradović, Lukijan Mušicki, Platon Atanacković, Nikanor Grujić, Ilarion Ruvarac, Laza Kostić, Đura Jakšić i drugi pisci. U Šišatovcu, kod arhimandrita Lukijana Mušickog, Vuku Karadžiću su uz gusle pevali Filip Višnjić i Tešan Podrugović možda najlepše epske narodne pesme, a naučnici Pavle Josif Šafarik i Franja Miklošič su tu uradili važna istraživanja. Ilarion Ruvarac, jedan od naših najvažnijih istoričara, u Grgetegu je napisao svoja najpoznatija dela.
Za vreme Prvog srpskog ustanka, Fenek je bio veza između Vojvodine i Šumadije, a nakon poraza u njemu su boravili Karađorđe i još nekolicina vođa ustanka. U Prvom i Drugom svetskom ratu uništeni su Fenek, Bešenovo je potpuno uništeno i još uvek je ruševina, kao i Kuveždin. Odneti su ikonostasi crkava osam manastira. Riznice i biblioteke su opljačkane. Manastirska imovina je preneta u Zagreb, kao vlasništvo Nezavisne Države Hrvatske. Deo je odmah spasen zahvaljujući istoričarima umetnosti iz Zagreba, dr Vladimiru Tkalčiću i dr Ivanu Bahu, koji su organizovali prenošenje dragocenosti srpske crkve u zagrebački Muzej za umjetnost i obrt, tamo ih čuvali i posle rata vratili Patrijaršiji u Beogradu. U poratnoj Jugoslaviji nemali broj zadruga, zemljoradničkih domova i sličnih mesta sazidan je građevinskim materijalom uzetim iz manastirskih zidova.
Obnova fruškogorskih manastira počela je 1953. godine od crkve i konaka Novog Hopova. Od tada, neprestano se radi i istražuje, ali zbog neredovnog finansiranja u fruškogorskom kompleksu nijedan manastir nije sasvim obnovljen.
autor : Sonja Ćirić

Od zapada prema istoku nalaze se manastiri:
Sveta Petka-Berkasovo
Privina Glava
Divša
Kuveždin
Petkovica
Šišatovac
Svetih Arhangela
Vranjaš
Bešenovo
Beočin
Mala Remeta
Jazak
Rakovac
Vrdnik
Staro Hopovo
Novo Hopovo
Grgeteg
Velika Remeta
Krušedol
Vavedenje Presvete Bogorodice
Neki među njih ubrajaju i Manastir Fenek, muški manastir u sremskoj eparhiji Srpske pravoslavne crkve. Iako geografski ne pripada Fruškoj gori postoji velika istorijska povezanost sa fruškogorskim manastirima.
Tako da sada Fruškoj Gori pripada 21 manastir. U prethodnom tekstu pominje se 17. U međuvremenu, neki su obnovljeni.
 

lahor

Stara legenda
Poruka
87.974
Na sajtu Eparhije Sremske nađoh ovaj podatak o broju manastira.Sada ih ima 24.

Đipša
Jazak
Beočin
Bešenovo
Velika Remeta
Ravanica - Vrdnik
Grgeteg
Krušedol
Kuveždin
Mala Remeta
Novo Hopovo
Petkovica
Privina Glava
Rakovac
Sveta Petka - Berkasovo
Staro Hopovo
Fenek
Šišatovac
Savinac
Vavedenje
Svetih Arhangela
Svetog Marka
Obed
Vranjaš
 

lahor

Stara legenda
Poruka
87.974


FRUŠKA GORA

Fruška gora je najdragoceniji ukras ravničarske Vojvodine. Proteže se u pravcu zapad-istok od Slankamena do Iloka, u dužini oko 80 kilometara, a po širini je oko 15 km. Bogata je travnatim poljima, voćnjacima i vinogradima, dok je iznad 300 metara nadmorske visine prekrivena gustim listopadnim šumama. Svojom severnom stranom zaranja u nemirne tokove Dunava, koji upravo ovde pravi niz rukavaca, poluostrva i ostrva. Bogatstvo prirodnih lepota, kao i povoljan geografski položaj i saobraćajne veze omogućili su Fruškoj gori da postane jedan od najznačajnijih turističkih predela Srbije. Posebnu pažnju privlače izletišta Čortanovačka šuma, Stražilovo, Iriški venac, Popovica, Andrevlje, Zmajevac i Glavica. U svojim šumama i dolinama čuva niz istorijskih spomenika iz perioda najstarije pa do najnovije istorije.
Vekovima jedno od najvećih, a u pojedinim razdobljima sigurno i glavno stecište duhovnog života Srba, fruškogorski manastiri jedno vreme su bili žarište srpske pismenosti, književnog stvaralaštva i umetnosti.
Fruška gora nije posebna samo po tome što je jedina planina u Vojvodini – ona ima još mnogo toga da ponudi, ispriča, pruži i dočara. Jedna od tih jedinstvenih priča je i ona o manastirima koji krase beskrajno zelenilo njenih listopadnih šuma.
Do pre 90 miliona godina, Fruška gora bila je ostrvo u Panonskom moru. Danas je prelepa ostrvska planina smeštena u zagrljaju mirnih vojvođanskih ravnica i najstariji nacionalni park u Srbiji. Njene skrivene doline nekada su čuvale čak 35 srpskih pravoslavnih manastira, od kojih je danas, usled osvajanja, ratova i razaranja, sačuvano njih 16.
Istorijski izvori svedoče da su manastiri nastali u prvoj polovini XVI veka, dok legende kažu da su nastali u periodu između XII i XV veka.
Fruškogorske manastire podizala je despotska porodica Brankovića, nastavljajući kult stare Nemanjićke države. Ova grupa sakralnih objekata nekada je predstavljala stub duhovnog i političkog života Srba, a danas reprezentuje verske, istorijske i kulturne objekte od velike vrednosti i značaja.
Izvor: Serbia.com
 

lahor

Stara legenda
Poruka
87.974


Na prostoru 50 km dužine i 10 km širine, na sremskoj planini Fruška gora, smešteno je 16 srpskih pravoslavnih manastira, podignuti u kasnom srednjem veku, kada se težište srpske kulture pod naletom Turaka premestilo u ondašnju južnu Ugarsku. Ova jedinstvena kulturno-istorijska celina proglašena je za kulturno dobro od izuzetnog značaja za Srbiju.
Većina manastira sagrađena je pod uticajem moravske i raške graditeljske škole, a vremenom su radikalno rekonstruisani. Prilikom obnove, crkve su dobile visoke višespratne zvonike sa baroknim oblicima i plastikom, a u unutrašnjosti – velike i složene barokne ikonostase, koje su oslikali najbolji srpski slikari tog vremena.
Burna istorija, arhitektonska i likovna lepota i naročito uloga duhovnog središta srpskog naroda, doprineli su velikom značaju fruškogorskih manastira u kulturno-istorijskom nasleđu Srbije. Šire područje Fruške gore od davnina je bilo bogato svetilištima, a tokom 16. i 17. veka na ovom prostoru je zabeleženo 35 manastira. Od vremena nastanka ovi manastiri nebrojeno puta su pljačkani, rušeni i napuštani, a najozbiljnije su stradali tokom Drugog svetskog rata. Nekoliko manastira je teško oštećeno i tokom NATO bombardovanja 1999.

Izvor: Turistička organizacija Srbije (www.srbija.travel)
Fotografija: lahor
 

lahor

Stara legenda
Poruka
87.974


Fruškogorski manastiri smešteni u Sremu, na padinama Fruške Gore, svojom burnom istorijom, arhitekturom i likovnom lepotom, a pre svega značajnom ulogom duhovnog središta srpskog naroda, zauzimaju značajno mesto u kulturno-istorijskom nasleđu Srbije. Podignuti su u kasnom srednjem veku, u vreme povlačenja pred najezdom Turaka. Najviše manastirskih crkava sagrađeno je pod uticajem moravske i raške graditeljske škole. Tokom vekova crkve su obnavljane i menjane te su u unutrašnjosti izrađeni izvanredni barokni ikonostasi koje su oslikali najbolji srpski slikari tog vremena.
Izvor : istnews.com › 202-fruskogorski-manastiri
Fotografija: lahor
 

dlugomir

Zaslužan član
Moderator
Poruka
134.073
Na sajtu Eparhije Sremske nađoh ovaj podatak o broju manastira.Sada ih ima 24.

Đipša
Jazak
Beočin
Bešenovo
Velika Remeta
Ravanica - Vrdnik
Grgeteg
Krušedol
Kuveždin
Mala Remeta
Novo Hopovo
Petkovica
Privina Glava
Rakovac
Sveta Petka - Berkasovo
Staro Hopovo
Fenek
Šišatovac
Savinac
Vavedenje
Svetih Arhangela
Svetog Marka
Obed
Vranjaš
Da budem iskren - za pola nisam čuo, a bio sam u 5.
 

Top
  Blokirali ste reklame
Dragi prijatelju, nemojte da blokirate reklame - isključite Ad Blocker na Forumu, jer će tako mesto vaših susreta na Krstarici ostati besplatno za korišćenje.