„Boj na Čegru“ Bože Ilića

Nina · 21.04.2026. u 18:10

Monumentalna slika „Boj na Čegru“ nastala je 1954. godine i, posle samo jednog kratkog izlaganja, deponovana je i decenijama skrivana od očiju javnosti. Nakon punih sedamdeset godina tišine, zahvaljujući predanom radu stručnjaka, ova istorijska kompozicija ponovo izlazi na svetlo dana u okviru aktuelne izložbe „Herojsko i tragično – slike rata u Istorijskom muzeju Srbije”.

link

Nina · 21.04.2026. u 18:11

Autoportret umetnika

Boža Ilić (1919–1993) bio je jedan od najistaknutijih, ali i najtragičnijih figura srpskog posleratnog slikarstva. Rođen u selu Žitni Potok, završio je Akademiju likovnih umetnosti u Beogradu u klasi Mila Milunovića. Neposredno nakon Drugog svetskog rata bio je slavljen kao vodeći slikar socijalističkog realizma, da bi ubrzo, zbog političkih previranja i promene umetničke klime, bio marginalizovan i gotovo zaboravljen, sve do retrospektivne izložbe u Narodnom muzeju 1994.

Ilićev stil odlikuje snažan zamah četkice, sirov kolorit i monumentalnost. Njegovo slikarstvo je energično, eskpresivno, sa naglašenim emotivnim nabojem i fizičkom snagom likova. Zadržavajući ove osobine, slika „Boj na Čegru“ predstavlja potpuno neočekivani iskorak u Ilićevom likovnom jeziku u pravcu modernističkog uopštavanja forme i napuštanja postulata socijalističkog realizma. Ovaj Ilićev eksperiment je pak ostao usamljeni pokušaj ovog umetnika da veliku istorijsku temu obradi na nov način. Sudbina ove slike pruža mogućnosti novih uvida ne samo u opus Bože Ilića već i u društvene i političke sile koje su oblikovale republičku kulturnu politiku u vreme tzv. liberalizacije umetnosti pedesetih i šezdesetih, kao i mesto i ulogu istorijskog slikarstva u reprezentativnoj kulturi Srbije u doba socijalizma.