La Guerra de las Malvinas - Blogovi - Forum Krstarice
Prikaži RSS

Politikum

La Guerra de las Malvinas

Oceni ovaj blog
Falklandski rat (2. april 1982. – 14. juni 1982.): Pravo na samoodbranu? Pitanje suvereniteta?

By [SC]politikum[/SC],

Tema ovog eseja je Falklandski rat, odnosno kako je istaknuto na naslovnoj stranici Falklandski rat: Pravo na samoodbranu? (koga) Pitanje suvereniteta? (čijeg)
Cilj eseja je skromna prezentacija ovog rata (koji je trajao vrlo kratko - od 2. aprila 1982. do 14. juna 1982.) koji se desio na prostoru falklandskog arhipelaga, a koji je pokazao da i najmanji “centimetar“ narušenog suvereniteta može dovesti do oružanog sukoba (u ovom slučaju između Ujedinjenog Kraljevstva i Argentine). Sami naslov pokazuje činjenicu da će esej biti pisan na taj način da će obraditi dva pitanja: agresiju Argentine na (suverenitet, teritorijalni integritet) Velike Britanije, odnosno Falklandskih ostrva i pitanje suvereniteta koje je jedno od „najneobičnijih“ slučajeva u oblasti međunarodnih odnosa!
U prvom dijelu će se obraditi historijski period (zadnjih 300 godina), pomoću kojeg će se pokušati objasniti zbog čega „nepomirljivi antagonisti“ (Argentina i Velika Britanija) svojataju Falklandska ostrva pod svoj suverenitet, te nakon toga bit će izložen kratki pregled oružanog sukoba koji je formalno započeo 2. aprila 1982. godine. Na samom kraju bit će izložena analiza da li je falklandska kampanja (kako Britanci običavaju nazivati) bila, jednostavno, legitimna operacija kao pravo na samoodbranu i da li je „imanje ili posjedovanje“ suvereniteta Falklandskih ostrva od strane Velike Britanije zaista opravdano ili je to samo kolonijalna zaostavština iz prethodnih perioda koja je trenutačno čisto uzeta u obzir iz različitih interesa (prije svega geopolitičke, odnosno geostrategijske prirode).

Kratki historijski osvrt

Falklandski otoci (arhipelag) ili kako ih Argentinci nazivaju – Malvini se nalaze blizu istočne obale Južne Amerike, površina iznosi 12. 173 km2. U dalekoj prošlosti otoci nikada nisu bili naseljavani a prvi spomen tj. kolonijalno istraživanje datira iz 1760-te. U to vrijeme ovo područje je bilo pod interesnom sferom španjolskog Kraljevstva, odnosno bilo je u sastavu španjolskog Podkraljevstva Rio de la Plata. 1764. godine uspostavljena je francuska kolonija Port Saint Louis, dok je 1766. godine uspostavljena engleska utvrda Port Egmont[1]. Stvaranjem ovih kolonijalnih uporišta, mimo znanja Španije, dovelo je do sukoba između Španije, Francuske i Velike Britanije. Nakon kompromisa došlo se do rješenja da bude ponovo uspostavljena vlast Britanaca nad Port Egmontom (1771. godine). Time ustvari nije bilo riješeno pitanje suvereniteta otoka nego strane (Španija i Velika Britanija) su se našle u paradoksalnoj situaciji da svojataju otočje kao svoje. 1776. godine Britanci se povlače sa Falklanda (zbog ekonomske krize uvjetovane porazom u ratu za Američku nezavisnost) a 1811. godine se povlače i Španjolci (dolazi do raspada Španjolskog kolonijalnog carstva) i tako dolazimo do stanja da su Falklandska ostrva definisana kao „ničija zemlja“ (lat. res nullius) iako su Španjolci tvrdili da i nakon odlaska i dalje zadržavaju pravo na otok. Tijekom događaja, nekadašnje španjolsko Podkraljevstvo Rio de la Plata dobija nezavisnost (1816. godina) i mijenja naziv – Ujedinjene provincije rijeke La Plate (koja će 1826. godine promijeniti naziv u Argentina). 1820. godine Falklandska ostrva ulaze u sastav Argentine (isticanjem zastave i stvaranjem nove kolonije na mjestu nekadašnje kolonije – Port Saint Louis). Drugi put kada su Falklandski otoci proglašeni „ničijom zemljom“ (lat. res nullius) desio se kada su Amerikanci poslali kaznenu ekspediciju (američki ratni brod USS Lexington) zbog spora koji je nastao sa Argentinom. Argentinska kolonija (Port Saint Louis) je bila uništena, nakon sukoba, te je argentinska vlast bila znatno oslabljena. 1833. godine, koristeći ovu šansu, Britanci su vojno zauzeli Falklande i time ponovo uspostavili svoj suverenitet nad ovim otočjem. Od te godine pa do 1982. godine prošlo je tačno 149 godina otkako je Falklandski arhipelag pod britanskim suverenitetom.

Falklandski rat

Falklandski rat (eng. Falklands war, špa. Guerra de las Malvinas) započeo je, formalno, 2. aprila 1982. godine vojnom invazijom na falklandska ostrva od strane Argentine (koja je tada bila pod vlašću vojne hunte generala Leopolda Galtierija) i upravo ova vojna invazija se smatra otvorenim činom agresije. No bitno je spomenuti šta je prethodilo ovom činu, tj. da vojna okupacija nije prvobitno narušila britanski suverenitet nego upravo isticanje argentinske zastave od strane nekolicine mornara (19. mart 1982. godine) je označeno kao uvod u ovaj međunarodni oružani sukob između Argentine i Velike Britanije. U tom periodu, Argentina se nalazila u teškoj ekonomskoj krizi koja je bila rezultat lošeg vođenja ekonomske politike od strane vojne hunte pod vodstvom generala Leopolda Galtierija te upravo potaknuti brigom (da se ne bi desili socijalni nemiri i protesti) vojna hunta je našla priliku da povrati kredibilitet buđenjem nacionalnih i patriotskih „osjećaja“ prema Falklandskim otocima (kao izgubljenoj teritoriji koja je nekada bila u sastavu Argentinske države). U narednom dijelu teksta ukratko ćemo pojasniti cijeli tok ovog (kratkog) rata koji se dešavao na Falklandskim ostrvima. Nakon izvršene vojne invazije, Velika Britanija je do sredine aprila formirala bazu na ostrvu Ascencion (koji je bio udaljen 7000 kilometara od Falklandskih ostrva) u kojoj je bio grupisan veliki broj bombardera Auro Vulcan i lovaca F-4, Phantom II te je. 21. aprila iskrcavanjem SAS trupa (specijalne vojne jedinice), započela prvu vojnu operaciju odnosno oslobađanje ostrva Južna Džordžija. Prvi preokret u ratu desio se hvatanjem (bolje reći zarobljavanjem) argentinske podmornice ARA Santa Fe od strane Britanaca (detaljnije HMS Antrim, HMS Brilliant i fregata HMS Plymouth). 1 maja 1982. godine započinje operacija Black Buck koja je predstavljala niz zračnih napada na Port Stanley. Cilj je bio izazvati materijalne štete na aerodromu i radarski sistem kako bi se Argentincima onemogućila komunikaciona veza. No, rezultati nisu bili kao i očekivani. Vjerovatno najvažniji događaj koji se desio u ratu jeste potapanje argentinske krstarice General Belgrano koji se desio 2 maja (u 15:37 sati) kada je britanska nuklearna podmornica Conqueror torpedirala sa 3 torpeda krstaricu. Konačan broj mrtvih sa krstarice General Belgrano je bio 323 mornara. Nakon toga dolazi do kontranapada Argentinaca, te se potapa razarač HMS Sheffield (10. maja u toku šlepanja HMS Sheffield je potonuo). 21. maja počelo je iskrcavanje britanskih vojnika na falklandsko otočje. Oko 4000 britanskih vojnika iz BATG-a (British Amphibious Task Group) iskrcalo se na obale Istočnog Falklandskog ostrva, u zaljevu San Carlos. Cilj operacije je bio osvajanje prijelaza Darwin i Goose Green te konačno osvajanje najvećeg grada na otoku – Port Stanley. 28. maja, zauzet je Goose Green te time je otvoren put za završetak cijele operacije. 11. juna počinje finalna operacija – napad na Port Stanley. Slamanjem otpora, 14. juna komadant odbrane Port Stanleya, brigadni general Mario Menendez predao je grad majoru Mooreu i time se označava kraj vojne operacije odnosno oružanog sukoba. 20. juna Britanci su preuzeli kontrolu nad ostatkom teritorije (Južna Džordžija i Južna Sandwich ostrva) što je označeno kao kraj cijele kampanje.

Zaključna razmatranja

Radeći ovaj kratki esej izvršen je prikaz cjelokupnog događaja koji se desio na Falklandskim ostrvima između 2. aprila i 14. juna 1982. godine. Na osnovu prikaza izvršit ćemo jednu analizu činjeničnog stanja. Za početak, može se sa pravom reći da je Falklandski arhipelag u biti teritorija koja se označava kao „res nullius“, odnosno ničija zemlja (definiše se kao geografski prostor koji nije bio naseljavan i ne potpada pod nečiji djelokrug). Prostor koji po tom pravilu, ne može biti stavljen pod nečiji suverenitet. Evidentno je da, geografski gledano, prostor se nalazi u široj blizini Argentine (jugoistočno) te razmišljajući po toj osnovi ono bi trebalo da bude u interesnoj sferi Argentine. Problem nastaje zbog jedne riječi – kolonijalizam. Upravo zbog toga procesa (u historiji) Falklandsko otočje je postalo interesantna „tačka“ Španjolskom Kraljevstvu, Francuskoj i Ujedinjenom Kraljevstvu. Jedini valjani razlog kojim Britanci pravdaju postojanje britanskog suvereniteta nad Falklandskim otočjem jeste historijska povezanost (1766. godine uspostavljena prva britanska utvrda – Port Egmont). Možemo, na osnovu iznjetih činjenica, reći da bi prvi zaključak na pitanje: Pitanje suvereniteta?, bio taj da je najbolje reći da je Falklandski arhipelag „res nullius“. Slijedeća dio eseja bio je baziran na postojanje prava na samoodbranu Velike Britanije od vojne invazije Argentine. Za početak bitno je definisati pojam legitimne samoodbrane, a ono bi glasilo kao mogući vid sprječavanja ili ograničenja agresije, upotreba sile bez rata koja je u određenim segmentima ograničena i vrši se po određenim međunarodnim pravilima i uvjetovana je postojanjem agresije, oružanog napada odnosno protivpravnog akta. Sagledavajući ovu definiciju i stavljanjem u kontekst događaja nalazimo slijedeće elemente: a) Velika Britanija posjeduje suverenitet nad Falklandskim otočjem; b) Argentina je poduzela protivpravan akt – izvršila je povredu teritorijalnog integriteta i suvereniteta Velike Britanije – isticanjem argentinske zastave i vojnom invazijom odnosno agresijom; c) Velika Britanija je uključila mehanizme (pokretanjem vojne kampanje) koje su joj zagarantovana pravom na samoodbranu; d) cilj Velike Britanije je bio uspostavljanje i očuvanje pravnog statusa quo-a. Iz ovih elemenata zaključujemo da je Velika Britanija imala legitimno pravo na samoodbranu, jer je njen suverenitet bio povrijeđen.

Pošalji "La Guerra de las Malvinas" na Facebook Pošalji "La Guerra de las Malvinas" na Google Pošalji "La Guerra de las Malvinas" na My Yahoo! Pošalji "La Guerra de las Malvinas" na Live Pošalji "La Guerra de las Malvinas" na MySpace Pošalji "La Guerra de las Malvinas" na Twitter Pošalji "La Guerra de las Malvinas" na Digg Pošalji "La Guerra de las Malvinas" na del.icio.us

Kategorije
Nekategorizovano