Prepiska o arbanaskim nasiljima u Staroj Srbiji od 1898. do 1899. (1) - Blogovi - Forum Krstarice
Prikaži RSS

osveta 1912

Prepiska o arbanaskim nasiljima u Staroj Srbiji od 1898. do 1899. (1)

Oceni ovaj blog
Krvava kosovska istorija

Podstaknuti gromoglasnim tvrdnjama nekih zagovornika, odnosno političara, analitičara, politikologa, da je kosmetski problem nastao tek pojavom Slobodana Miloševića na srpskoj istorijskoj sceni i pogubnom politikom koju je vodio, objavljujemo najzanimljivije delove diplomatske prepiske iz 1898. godine - nemom svedočanstvu o tadašnjem stradanju srpskog naroda na Kosovu i Metohiji, koji opovrgavaju takve konstatacije. Delo „Prepiska o arbanskim nasiljima u Staroj Srbiji od 1898. do 1899.” ugledalo je svetlost dana, pre stotinu godina. Beogradsko Izdavačko preduzeće „Nikola Pašić”, potrudilo se pre više od deceniju, reprintom izdanja, da nam ova knjiga ipak bude dostupna.

Pogovor je napisao 1998. godine dr Đorđe Borozan. „Prepiska o arbanaskim nasiljima u Staroj Srbiji od 1898. do 1899. godine“ stvorena je na osnovu međusobne razmene diplomatskih pisama i nota, kojima su tadašnji predsednik srpske kraljevske vlade dr Vladan Đorđević, poslanik Kraljevine Srbije u Carigradu Stojan Novaković i turski ministar inostranih dela (poslova), Tefik-paša, nastojali da obuzdaju, spreče brojna nasilja Arnauta, odnosno Albanaca nad hrišćanskim stanovništvom u ivičnim područjima srpsko-turske granice u ondašnjoj Staroj Srbiji.

Borozan ukazuje da je prepiska, na francuskim i srpskom jeziku, prilično uverljivo predstavila, odslikala, tada po srpsko življe - tragično stanje. Prikazan, opisan teror Arbanasa, zulumi, otmice, pogromi i beščašća na samom kraju 19 veka ukazuje na samo jedan segment žestoke i neobuzdane represije Arbanasa, koja je intenzivirana u vreme stvaranja Prve prizrenske lige 1878. godine.



Diplomatske note –krvava svedočanstva

Predsednik srpske kraljevske vlade dr Vladan Đorđević, poslanik Srbije u Carigradu Stojan Novaković i turski ministar inostranih poslova, Tefik-paša, nastojali su krajem 19 veka da spreče brojna nasilja Arnauta nad našim stanovništvom u graničnim područjima sa Turskom u Staroj Srbiji. U nameri da evropskoj javnosti predstavi tragične prilike Jovan Ristić, ministar inostranih dela (poslova) odlučio je da za rusku vladu što pre sačini „ iscrpni elaborat o arbanaskim zločinima nad Srbima u Staroj Srbiji.

Ovaj tekst je i svojevrsno upoznavanja svetskih sila sa teškim zlostavljanjima koje je u 19 veku trpeo srpski narod na Kosovu i Metohiji a koji se i danas ponavlja


Prva „bela knjiga” o arnautskim nasiljima

– Okolnost da se pojavi ova svojevrsna - prva „ bela knjiga” o arnautskim nasiljima nad hrišćanskim stanovništvom u Staroj Srbiji vezuje se za nastanak nove takozvane Pećke lige posle irade (uredbe) sultana Abdul Hamida Drugog 1896. i grčko-turskog rata 1897. godine. Naime, poraz Grčke u ratu sa Turskom 1897. ohrabrio je ohole i dobro naoružane arbanske dobrovoljce. Oni su novonastalu situaciju u Kosovskom vilajetu nastojali da iskoriste kao dobru priliku da pojačaju teror i zulume prema pravoslavnom življu. Odmetničkom, kačačkom akcijom nastojali su da po svaku cenu prisile Srbe na iseljavanje i time demografski ojačaju svoje političke zahteve za autonomijom na čitavoj teritoriji „Arnautluka” kojeg su činili, prema konceptima lige u Prizrenu, kosovski, bitoljski, skadarski i janjinski vilajet. Suočena sa nevoljama svog stanovništva u susedstvu, Vlada Kraljevne Srbije je od prvog prodora srpske vojske do Gračanice na Kosovu, preko južnog Pomoravlja i topličkog kraja ( u januaru 1878.), nastojala diplomatskim putem da zaštiti svoje sunarodnike u još neoslobođenim južnim krajevima. Time se Vlada Kraljevine Srbije pripremala da prostore Kosova i Metohije i raške oblasti kao duhovno-političku, nacionalnu i istorijsku baštinu, povrati i priključi sopstvenoj državnoj teritoriji.

Kako su odlukom Berlinskog kongresa, kojim je Srbija stekla punu nezavisnost, pomenuti prostori ostali Turskoj u tzv. Kosovskom vilajetu, diplomatsko-politička akcija Kraljevine Srbije otpočela je upoznavanjem evropske javnosti sa pravim stanjem, teškoćama, i nevoljama hrišćana u ovom delu Turske. Tamo su doseljenici sa teritorija pripojenih Srbiji (naročito Topličkog i Vranjskog okruga) takozvani muhadžiri stvorili nesnosno stanje za Srbe na Kosovu i Metohiji i Raškoj oblasti – napisao je, između ostalog, u svom pogovoru dr Đorđe Borozan.

Pravoslavno stanovništvo vapi za zaštitom od nesnosnih albanskih zločina, samo za deceniju sa pomenutih prostora nestalo preko 60.000 Srba.
Istorija se, očigledno ponavlja, ili bolje reći, nastalja, jer scenario upoznavanja svetskih sila sa teškim prilikama i zlostavljanjima koje je u 19 veku trpeo srpski narod, i danas je - isti.
Za rusku vladu„ dokumenta o pogromu”
Kako ukazuje dr Borozan, u nameri da evropskoj javnosti predstavi tragične prilike na pomenutim teritorijama, Jovan Ristić, tadašnji ministar inostranih poslova Srbije, odlučio je da se za rusku vladu što pre sačini „iscrpni elaborat o teritoriji Stare Srbije” i na predlog Matije Bana, taj posao poverio je vrlo obrazovanom, ozbiljnom i odgovornom radniku Đorđu Popoviću-Daničaru. Popović je pedantnim odabirom građe iz arhiva tadašnjeg Ministarstva inostranih dela, uz mnogo istorijskih, geografskih, etnografskih, filoloških podataka i činjenica, napravio dragocenu zbirku saznanja čije je publikovanje u novinama „Stara Srbija” pokrenulo raspravu u „Srpskim novinama” i u velikoj meri, privuklo pažnju javnog mnjenja, naročito u okolnim državama. Na taj način Srbija je dokumentovano branila svoje pravo na Staru Srbiju, odnosno na teritoriju Kosovskog vilajeta, koji je tada predstavljao krajnju zapadnu granicu turskog carstva na balkanskim prostorima.


Glavni zadatak vlade- zaštita svog naroda

Od 1885. godine, kada srpska Kraljevska vlada počinje organizovanu nacionalno-političku akciju u tom delu Turske, na osnovu uputstava za održavanje uticaja srpske države na teritoriji Stare Srbije, postavila je Stojana Novakovića za poslanika Kraljevine Srbije u Carigradu 1886. U isto vreme vlada radi ozbiljno na otvaranju konzulata u Skoplju i Prištini. Zaštita ugroženog srpskog naroda predstavljala je prvorazredni zadatak koji su tada sa uspehom vodili Stojan Novaković, Đorđe Popović-Daničar, Petar Manojlović i Branislav Nušić. Dokumentacija, nema svedočanstva, izveštaji sadrže na stotine poruka, žalbi, molbi i vesti o tragičnim stradanjima, pogromu nad srpskim stanovništvom koje vapi za zaštitom od nesnosnih albanskih zločina. Na osnovu tih podataka srpska vlada raspolagala je mnoštvom činjenica o arbanaskim zločinima usled kojih je u periodu od 1889. do 1899. sa pomenutih prostora nestalo preko 60.000 Srba. Pokušaji srpske vlade da zainteresuju velike sile, nažalost, nisu nailazili na razumevanje diplomatskih i političkih krugova svetskih, evropskih moćnih država, čije aktivnosti nisu išle dalje od pragmatičnog ponavljanja potrebe da sultan reformama u duhu tanzimatskog zakonodavstva popravi položaj hrišćana u Turskoj.


Sultanova vlast - nasiljem pomagana

Zaslugom Portine političke akcije, koja je na svojoj teritoriji podstrekivala međusobna razračunavanja, stvarana je sračunato zla krv na Kosovu između srpskog stanovništva i albanskih plemena. Godine 1898. u sandžacima, Prištevskom, Novo-Pazarskom, Pećkom i Prizrenskom, bilo je više od 400 zločina --ubistava, požara, razbojništva, skrnavljenja pravoslavnih manastira

Kako je u reformama ondašnji feudalni politički sloj video promenu svog društvenog položaja i nastojao po svaku cenu da odbrani integritet osmanlijske imperije prihvatanjem ideologije panislamizma, Arbanasi su od vremena vladavine Abdul Hamida Drugog postali glavni pobornici odbrane turske vlasti u evropskom delu carstva.

Sultan Abdul, naime, pomoću „albanskog feudalizma” ispunio je sopstvenu vladavinu svojevrsnim nasiljima, terorom, nezakonitošću. Upravo, uz njihovu pomoć odbrana teritorijalnog integriteta teokratske Turske zasnovala se na verskoj, a ne nacionalnoj koheziji. I dok su Srbi svoju prepoznatljivost nastojali da očuvaju u duhu ranije, stare kulturno-istorijsko-prosvetne tradicije, za razliku od njih, Arnauti-muslimani su putem političkih privilegija u vlasti, pod vidom očuvanja carstva, politikom nasilja, pritisaka biološki istiskivali hrišćansko srpsko stanovništvo i upravo na teritoriji Kosovskog vilajeta počinili brojna nasilja, kojima se, naravno u velikoj meri menjala demografska slika pomenutog prostora.

Pošalji "Prepiska o arbanaskim nasiljima u Staroj Srbiji od 1898. do 1899. (1)" na Facebook Pošalji "Prepiska o arbanaskim nasiljima u Staroj Srbiji od 1898. do 1899. (1)" na Google Pošalji "Prepiska o arbanaskim nasiljima u Staroj Srbiji od 1898. do 1899. (1)" na My Yahoo! Pošalji "Prepiska o arbanaskim nasiljima u Staroj Srbiji od 1898. do 1899. (1)" na Live Pošalji "Prepiska o arbanaskim nasiljima u Staroj Srbiji od 1898. do 1899. (1)" na MySpace Pošalji "Prepiska o arbanaskim nasiljima u Staroj Srbiji od 1898. do 1899. (1)" na Twitter Pošalji "Prepiska o arbanaskim nasiljima u Staroj Srbiji od 1898. do 1899. (1)" na Digg Pošalji "Prepiska o arbanaskim nasiljima u Staroj Srbiji od 1898. do 1899. (1)" na del.icio.us

Komentari