Starosrpska ćirilica u srědnjověkovnih Hrvata: Poljički statut - Blogovi - Forum Krstarice
Prikaži RSS

Mrkalj

Starosrpska ćirilica u srědnjověkovnih Hrvata: Poljički statut

Oceni ovaj blog
Starosrpska ćirilica u srědnjověkovnih Hrvata - Poljički statut

Sam jezik Poljičkog statuta nije děo srpske baštine. Međutim, pismo (starosrpska ćirilica) a indirektno i sadržaj Statuta, jeste; pismo – jezičko-istorijske, a sadržaj – istorijske baštine, da budem precizan. Statut Poljica u splitskom zaleđu (aka poljički statut) pisan je, što je sasvim normalno, više puta.

Da li se iko upitao "Šta će ćirilica u Poljicama, a nema je u Splitu?" Ko zna istoriju znaće da nam odgovori na pitanje "Šta su Poljica bile?", pa će otud biti dalje mnogo jasnije. Poljica su bile privilegovana komuna, a proučite ko je i zašto dobio privilegije...


Ćirilični statut Poljica (aka Poljički statut)


Otkud u Poljicama srpsko pismo?
Poljica (Poljička republika, kneževina, komuna) su nastala dolaskom sinova zahumskog kneza Miroslava (za kojeg je pisano i čuveno Miroslavljevo jevanđelje) nadomak planine Mosor, "zlatne planine". (Sličnih slučajeva bilo je oko polovine XII. věka, kada je u Ugarskoj i Hrvatskoj vladala Srpkinja kraljica Jelena, ćerka raškoga župana Uroša. Njen brat Běloš bio je tada palatin ugarski i dugo vrěmena ban slavonski; pa je lako moguće da su oni u pojedine gradove svoje doveli i srpsku vojničku posadu, — koja je tu stalno ostala sa svojim porodicama, — kao što su to kasnije učinili kralj Vladislav i ban Urlih Ciljski, zet srpskoga despota Đorđa Brankovića - Smederevca. Pa zato možda, već u XIII. i XIV. v., i nalazimo među hrvatskom i slavonskom vlastelom priličan broj i takvih, čija se prězimena sa svojim srpskim oblikom jasno ističu među ostalima.) Oni su utemeljili slobodnu kneževinu, a, prema usmenom prědanju Poljičana, nazivali su se Dědićima (Didići) i bili su plemstvo porěklom od kraljevske loze Nemanjića. Danas ih hrvatska istoriografija tretira kao "bosansko plemstvo" ili "vlaško plemstvo" (http://www.glas-koncila.hr/print_news.html?news_ID=1957&parentt_ID= , http://hr.wikipedia.org/wiki/Didi%C4%87i i http://www.hotel-villadvor.hr/index.php?Itemid=75&id=43&option=com_content&task=view&lang=hr ).

Kako saznajemo iz Poljičkog statuta, Poljička Republika bila je ograničena morem, rěkom Žrnovnicom, Mosorom i Cetinom. Na tom prostoru, birao se poljički vladar - knez, demokratskim postupkom iz redova vlastele Dědića: na kabanicu uglednika bacali bi kamenje, něšto poput glasačkih listića, i na kraju bi prebrojavali.

Prema hrvatskoj istoriografiji, Poljički statut uzakonjen je 1440. godine, mada se kao godina nastanka navodi 1333. godina. Granice Poljica prvi put precizno su definisane u Statutu iz 1482. godine. Poljički Statut predstavlja zbornik običajnog prava o unutrašnjoj organizaciji seljačke republike Poljica i društvenim odnosima njenih stanovnika. Vatroslav Jagić je ovaj ćirilični Statut raščlanio na 116 članaka u kojima su uređene sve oblasti društvenog, političkog i privrědnog života. S obzirom na to kako se u njemu uređuju društveno-ekonomski odnosi, Poljički statut razlikuje se od svih drugih srědnjověkovnih zbirki pravnih regulativa. Posebnost je u tome što se u njemu zabranjuje zloupotrěba subjektivnog prava (šikaniranje), a zatim u kolektivizmu formira poznata poljička solidarnost među suplemenicima – "dědićko uređenje društva" – nije dolazilo do izdvajanja rodova i pojedinaca.

Marmont koji je u korist Francuza uništio samostalnost pučke kneževine zapisuje: »Poljica, koja leže u visokim dolinama, nemaju nikakvih komunikacija i mogu se veoma lako braniti. Samostalnost njihova i srědstva koja im je priroda pružila uzrokovane su težnjom da se ne pokoravaju nikome, zato su im sigurno i Mleci priznali njihove statute i povlastice. Poljičani nisu plaćali nikakvog poreza, sami su vladali, imenovali svoje činovnike, a Veneciji nisu davali ni vojnika ni mornara.« Sličnu samostalnost dobili su srpski knezovi u Podravini.

Izgubivši samostalnost 1807. godine, Poljičani su se raselili u razne krajeve. Sve do uništenja Poljičke komune nakon Napoleonovog pohoda 1806, Dědići ili "bosansko plemstvo" bili su vrlo brojni. Činili su ključnu grupaciju poljičkog plemstva jer je "ugarsko plemstvo", iako načelno višeg statusa, bilo relativno malobrojno. Među Dědićima i po njihovoj volji biran je veliki kneza Poljica, a poslědnji poljički knez Čović poběgao je ruskim brodom u Petrograd, odakle se više nikad nije vratio.

Ćirilica, koja se razvila u Srpskoj konfederaciji (srědnjověkovnim srpskim državama) dospěla je tako, preko Zahumlja, i u statut kneževine Poljica.

Elem, ne trěba gajiti zaludne nade u postojanje bilo kakve "hrvatske ćirilice", jer se tzv. starom Srbijom pisalo i u Srbiji, i u Crnoj Gori, i u Bosni, i u Makedoniji, tako da čak ni naziv "zapadna ćirilica" (ko zna koji u nizu pokušaja zaobilaženja naziva "srpsko pismo") nema nikakvog opravdanja. Kao što sam rekao, ne postoji tzv. "hrvatska ćirilica" – to je oksimoron.


Članak od 03.05.2009. 06:29 http://forum.krstarica.com/showthread.php/251784-Ciji-je-nas-jezik?p=9644140&viewfull=1#post9644140

Pošalji "Starosrpska ćirilica u srědnjověkovnih Hrvata: Poljički statut" na Facebook Pošalji "Starosrpska ćirilica u srědnjověkovnih Hrvata: Poljički statut" na Google Pošalji "Starosrpska ćirilica u srědnjověkovnih Hrvata: Poljički statut" na My Yahoo! Pošalji "Starosrpska ćirilica u srědnjověkovnih Hrvata: Poljički statut" na Live Pošalji "Starosrpska ćirilica u srědnjověkovnih Hrvata: Poljički statut" na MySpace Pošalji "Starosrpska ćirilica u srědnjověkovnih Hrvata: Poljički statut" na Twitter Pošalji "Starosrpska ćirilica u srědnjověkovnih Hrvata: Poljički statut" na Digg Pošalji "Starosrpska ćirilica u srědnjověkovnih Hrvata: Poljički statut" na del.icio.us

Ažurirano 22.07.2012. u 03:51, autor: Mrkalj

Kategorije
Nekategorizovano

Komentari

  1. Mrkalj (avatar)