Pavle M. Dzeletović Ivanov - Poreklo Arbanasa (3-4) - Blogovi - Forum Krstarice
Prikaži RSS

osveta 1912

Pavle M. Dzeletović Ivanov - Poreklo Arbanasa (3-4)

Oceni ovaj blog
Poreklo Arbanasa (3)

Hram do hrama na Kosmetu

Geografske karte iz prošlosti sve govore
Još od 13. veka oblasti Kosova i Metohije ulaze u sastav srednjovekovne srpske države i od tada pa dodanas u evropskoj nauci su poznate kao istorijske oblasti Srbije. U srednjem veku, do turskih osvajanja, to su bile oblasti najjače kulturne snage u srpskoj državi. O tome govore podaci 1.300 manastira, crkava, crkvišta i drugih nepokretnih spomenika prikupljeni u blizu 1.100 naselja na Kosovu i Metohiji, dok još 350 naselja nije obrađeno.

Da navedemo samo neke značajnije kao što su: Patrijaršijska crkva u Peći, manastir Dečani, Banjska kod Kosovske Mitrovice, Gračanica kod Prištine, manstir Devič u Drenici, i jedna od najstarijih pravoslavnih crkava na Balkanu crkva u Lipljanu. Oblast Metohija dobila je ime od grčke reči "metoh", što znači "crkveni posed", a ne "verska zajendica" kako se to ponekada tumači.


Plemići sa Kosmeta

Tu je i Mramorni stub na kom je ispisana Kosovska bitka 1389. godine koji je podigao sin cara Lazara, Stefan Lazarević 1404. godine. Sa prostora Kosova i Metohije vodile su poreklo mnoge poznate srpske plemićke porodice, srpska društvena elita. Čuveni knez Lazar rodio se u srednjovekovnom gradu Prilepcu kod Kosovske Kamenice u blizini starog srpskog grada Novog Brda. To je onaj knez Lazar, koji je u Kosovskoj bitci 15. juna 1389. godine branio hrišćanstvo i civilizaciju Evrope od Azijata - islamita.

Zbog toga ovaj toponim i ova oblast imaju posebno meto u srpskoj kolektivnoj svesti, u srpskoj narodnoj poeziji, u književnosti i srpskoj umetnosti, posebno u ikonografiji i crkvenom slikarstvu. Turska vlast sa svojim administrativno-upravnim nazivima, nije uspela ni kod Srba, ni kod ostalih evropskih istraživača i putopisaca da potisne svest o tome da ove oblasti čine sastavne delove Srbije. Tako zapadnoevropski putopisci i posebno kartografi, oblast Kosova i Metohije označavaju kao delove Srbije ili "Kraljevine Srbije".

To čine italijanski geograf Glac, Gastaldi 1566. godine, poznati "geograf Mletačke Republike" V. Coroneli, na svojoj knjizi iz 1692. godine, a zatim i mnogi francuski i drugi geografi 17. i 18. veka. Treba istaći da je italijanski humanista i katograf Đakomo Kanteli da Vinjola posvetio 1689. godine svoju prvu regionalnu kartu SRbije kardinalu Alfonsu Litiju, i ona, obuhvata i celu teritoriju Kosova i Metohije.

I na mnogobrojnim kartama čuvenih atlasa Joh, Bapt, Homan -a iz prve polovine 18. veka ove oblasti Kosovo i Metohija su uvek označene kao deo Srbije, kao i na kartama Homanovih naslednika koje su izdavali u Nirnbergu početkom 19. veka. U 19. veku Kosovo i Metohija se češće označavaju, kao delovi "Stare Srbije", koja je još uvek bila pod turskom vlašću, kako bi se istakla razlika u odnosu na "novu Srbiju", zapravo Kneževinu Srbiju koja je nastala na oslobođenom delu srpske zemlje.

Jedan od pionira albanologije, Teodor Ipen, jedno vreme i austrijki konzul u Skadru, naziva ovaj prostor i "Stara Raška".


Prve vesti o Arbanasima

Narod koji Srbi nazivaju Arbanasima, stranci većinom Albancima, a oni sami sebe Šćipetarima, poreklom je sa Kavzaka. U antičkom vremenu i ranom srednjem veku poznata je zemlja na Kavkazu pod imenom Albanija. Tako su je nazivali stranci, ali ne i njeni stanovnici, baš kako i danas zovu Albaniju u Evropi koju njeni stanovnici nazivaju Šćiperija-Šćipnija. Džems Boker kaže:"Oni se zovu Šćipetari, što znači brđani".

Albanija na Kavkazu nalazila se na istočnim padinama te planine do Kaspijskog mora, u pokrajini Širvan, što pripada savremenim Azerjbedžanu i dragestanu. Severno od Albanije nalazila se zemlja Alana, severno-zapadno su bili Iberi, a zapadno i južno preko reke Kur-Jermeni. Postojao je jedan grad po imenom Albana na obali kaspijskog mora između savremenih gradova Divičija i Derbenta.

Po imenu tog grada zemlja u njegovom zaleđu dobila je ime Albanija. Beker kaže:"Tamo je druga Albanija - savremeni dagestan - na Kavkazu i neki pisci smatraju da su njeni stanovnici isti narod i njihovi istoimenjaci u Turskoj. "Izvesno je da postoji velika sličnost između Toska u Albaniji i Čerkeza sa Kavkaza.

Stanovnici Albanije su ostali poznati u istoriji kao prost narod lovaca i stočara koji su trgovali putem trampe. Po djednim zajedničkim kraljem imali su 12 lokalnih vođa, a govorili su 26 različitih dijalekata. Njihovo glavno verovanje bilo je u boginju meseca čiji je kult bio orgijskog tipa.

Kada je Aleksandar Veliki osvajao Aziju, pred njega je izišao neki vladar Albanije i upoznao ga o krševitoj ovoj zemlji koja Aleksandra nije iteresovala. Neko vreme Albanija je bila zemlja "klijent" Rimske Imperije. Iako je nestalo ime Albanija, albanski narod nije nestao na Kavkazu. I danas se tamo nalaze vrlo brojni Albanci koji sa ovim u na Kosovu i Metohiji imaju svoja zajednička etnička obeležja, kao što su jezik, lična imena, narodna nošnja i antropološke karakteristike.



Poreklo Arbanasa (4)

Neredi i pobune u Vizantiji


O događajima svedoče vizantijski pisci i savremenici
U osmom veku Arapi su zaposeli zemlje oko Kaspijskog mora i iza Kavkaza. Arapski kalifat je u tim zemljama došao u sukob sa hazarskim kaganatom. Arapi su bili zaštitnici islama, a hazari Mojsijevske vere, pa je njihov sukob, pored drugih, imao i verski karakter.

Hazari su nametnuli Albancima vrlo teške dažbine pa su oni stali na stranu Arapa i većim delom primili islam. Hazarski vojskovođa u ratovima sa Arapima bio je kaganov sin Bardžil. Kada je ušao sa vojskom u Albaniju 730. godine naredio je da se samo muslimani pobiju. Ta Bardžilova naredba naterala je Albance da beže i da traže spas kod Arapa.

Na Sredozemnom moru vođene su česte borbe između Arapa, kao predstavnika islama i Romeja - Vizantije , kao predstavnika hrišćanstva. Arapi su oteli od Romeja veći deo Sicilije i deo južne Italije, pa da bi ojačali islamsko stanovništvo u ovim zemljama, doveli su deo stanovništva iz Kavkaske Albanije koje je izbeglo ispred Hazara. Borbe između Arapa i Romeja na Siciliji trajale su dugo vremena od 827. do 878. godine.


Ustanici Srbi

Sicilija je podeljena na dva dela, islamski i hrišćanski deo, pa otuda i naziv dve Sicilije. Hrišćani su bili potisnuti u severo-istočni deo ostrva. Romeji su na tom delu ostrva držali znatne vojne snage. Uspeli su 980. godine da osvoje deo arapske Sicilije i na tom prostoru preuzeli su tamošnje Albance. Jedan deo tog naroda preveli su u hrišćanstvo.

Vizantijski car Vasilije drugi zauzeo je dvadestih godina 11. veka Novi Epir. To je približno teritorija savaremene Albanije ukome su živeli Srbi i delimično Grci. Vizantijski vojni starešina Tihomir, Srbin iz Beligrada, podigao je ustanak 1040. godine s namerom da protera vizantijsku vlast iz Novog Epira.

Tihomirovi ustanici bili su Srbi koji su uz pomoć Srbije proterali vizantince iz Novog Epira. Zbog toga je vizantijska carica Zoe sa svojim ljubavnikom Konstantinom devetim poslala brojnu vojsku u napad na Srbiju, u jesen 1042. godine. Pravac napada je išao kroz Epir u savremenu Albaniju koja je tada većim delom bila teritorija Srbije.

Tadašnji mladi car Srbije Vojislav potukao je do nogu u dve bitke, vođene na teritoriji savremene severne Albanije, vizantijsku vojsku. Ovaj težak poraz u ratu sa Srbijom izazvao je nerede i pobune u Vizantiji. Jedan od pobunjenika bio je i vizantijski vojni zapovednik na Siciliji po imenu Đorđe, zvani Manijak. Pošto on gine a njegovi vojnici Albanci nisu mogli da se vrate na Siciliju, oni zamole Srbe da im dozvole da ostanu tu gde jesu. Srbi su im dozvolili da se nasele u predelima oko mesta Rabana na padinama planine Jablanice, severo-istočno od savremenog Elbasana. O tim događajima imamo svedočanstva vizantijskih pisaca, savremenika.


Tekst Ane Komnine

Po mestu Raban Srbi su doeseljenike nazivali Arbanasima-Rabanasima, stranci su ih zvali Albancima po Albaniji na Kavkazu. Kada Ataliota pominje Albance 1078. godina naziv aih stanovnicima Rabana-Arbanon. Tako isto čine i drugi vizantijski istoričari. Jovan Skilica, i Ana Komnina. Ona piše to ime prema srpskom izgovoru - Raban.

Srednjovekovni pisac Magius Patavius je znao da su Šćipetari poreklom iz Azije i nazivao ih je "decom Kavkaza". U Srbiju su stigla samo četiri plemena sa Kavzaka i to: Gege, Toske, Jace -Liape - i Šamide. Gege su "Gosk" ili "Gog" kod jermenskih geografa. Šamide su azijski Šumiksi, naseljeni oko Rabana i na podnožju planine Jablanice, Albanci su se psotepeno širili napasajući svoja stada po srpskim selima i obroncima planina.

Tako su živeli kroz ceo srednji vek, gajeći stoku za svoje srpske gospodare i za svoje potrebe. Kao profesionalni stočari zaštićeni su zakonom iz 1330. godine, a zatim i zakonom cara Dušana iz 1349. godine. Po tim zakonima, Arbanasi su mogli da se slobodno kreću po planinama i bogatim pašnjacima, ali im nije dozvoljeno da prisvajaju pašnjake i zemlju.


O knezu Progonu

U takvim uslovima života, Arbanasi nisu mogli imati svoju političku ili versku vlast, pošto nisu imali ni svoje teritorije. Neki albanski savremeni istoričari zastupaju tezu da se krajem 12. veka pojavila prva arbanaška država i kažu:

Oko 1190. Njen prvi suveren kažu bio je kenz Progon; 1190-1198. godine i da je bio podržan od starešina mesta. Od početka kneževina je obuhvatala gotovo polovinu savremene severne Albanije. Da, postajao je knez Progon kao knez predela Rabana, ali kenz je bio Srbin i njegova kneževina u Srbiji.

Knez Progon se nije ni po čemu razlikovao od ostalih srpskih kneževa toga doba. Imao je dva sina, Ivana 1198-1206 i Dimitrija 1206-1216. Vojni zapovednik kneza Progona, sa zvanjem vojvoda, bio je takođe Srbin - Andrija Vrana. Pa ni posle raspada srpske Imperije nije na teritoriji savremene Albanije nastala nijedna arbanaška država."

Pošalji "Pavle M. Dzeletović Ivanov - Poreklo Arbanasa (3-4)" na Facebook Pošalji "Pavle M. Dzeletović Ivanov - Poreklo Arbanasa (3-4)" na Google Pošalji "Pavle M. Dzeletović Ivanov - Poreklo Arbanasa (3-4)" na My Yahoo! Pošalji "Pavle M. Dzeletović Ivanov - Poreklo Arbanasa (3-4)" na Live Pošalji "Pavle M. Dzeletović Ivanov - Poreklo Arbanasa (3-4)" na MySpace Pošalji "Pavle M. Dzeletović Ivanov - Poreklo Arbanasa (3-4)" na Twitter Pošalji "Pavle M. Dzeletović Ivanov - Poreklo Arbanasa (3-4)" na Digg Pošalji "Pavle M. Dzeletović Ivanov - Poreklo Arbanasa (3-4)" na del.icio.us

Ažurirano 04.12.2010. u 14:09, autor: osveta 1912

Kategorije
Poreklo Arbanasa

Komentari